Οι επενδύσεις 68,5 δισ. που θα σβήσουν τα… μνημόνια
Μακρά η απόσταση που πρέπει να καλυφθεί για να επιστρέψει το «κεφαλαιακό απόθεμα» της χώρας στα επίπεδα που βρέθηκε το μακρινό 2010. Τα δύο σενάρια από το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής. Έλενα Λάσκαρηe.laskari@euro2day.gr Αν η ελληνική οικονομία συνεχίσει να καταγράφει ρυθμό αύξησης των επενδύσεων 6,6% όπως συνέβη την τελευταία οκταετία, το 2030 θα καταφέρει να φτάσει στο ύψος του κεφαλαιακού αποθέματος που είχε κατακτήσει πριν ξεκινήσει η μεγάλη περιπέτεια της χρεοκοπίας και των μνημονίων το 2010. Αν οι επενδύσεις κατεβάσουν ταχύτητα στο 4%, θα γυρίσουμε στο 2010, το 2036. Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, εφαρμόζοντας μεθόδους από τη διεθνή βιβλιογραφία, υπολόγισε το κεφαλαιακό απόθεμα της ελληνικής οικονομίας συγκρίνοντάς το με το απόθεμα κεφαλαίου που υπήρχε στην ελληνική οικονομία κατά την έναρξη της κρίσης. Για το 2024 το ύψος του κεφαλαιακού αποθέματος υπολογίσθηκε σε 657,2 δισ. ευρώ, το οποίο υπολείπεται από το ιστορικό υψηλό του 2010 (725,7 δισ. ευρώ) κατά 68,5 δισ. ευρώ. Αυτό συνεπάγεται ένα κεφαλαιακό κενό 9,4% σε σχέση με το 2010. Στη συνέχεια υπολογίστηκε πόσα χρόνια απαιτούνται προκειμένου η οικονομία να ανακτήσει το κεφαλαιακό απόθεμα του 2010 μέσα από δύο σενάρια για τον ρυθμό αύξησης των συνολικών επενδύσεων. Στο πρώτο και πιο αισιόδοξο σενάριο, λαμβάνεται ως παραδοχή ότι οι επενδύσεις θα «τρέχουν» με ετήσιο ρυθμό 6,6%, δηλαδή τον μέσο όρο της περιόδου 2017-2024. Σε αυτό το σενάριο, η οικονομία θα ανακτήσει το κεφαλαιακό απόθεμα του 2010 το 2030. Στο δεύτερο και πιο συντηρητικό σενάριο, γίνεται η υπόθεση ότι οι επενδύσεις θα «τρέχουν» με ετήσιο ρυθμό 4%. Σε αυτό το σενάριο, από το οποίο αφαιρείται η στήριξη από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης η οικονομία θα ανακτήσει το κεφαλαιακό απόθεμα του 2010 το 2036. Όπως επισημαίνει το ΓΠΚΒ, σε μία οικονομία, το ύψος των επενδύσεων πρέπει να είναι τέτοιο ώστε όχι μόνο να επαρκεί να καλύψει την απόσβεση του υπάρχοντος κεφαλαίου, αλλά να «περισσεύει» ώστε να μπορέσει να δημιουργήσει και νέο κεφάλαιο. Με ισχυρότερους ρυθμούς επένδυσης, η οικονομία προσθέτει ταχύτερα το νέο κεφάλαιο που απώλεσε κατά τη διάρκεια της κρίσης. Αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο της χρηματοδότησης της ΕΕ στην επιτάχυνση των παραγωγικών επενδύσεων και τονίζει την πρόκληση της διατήρησης ισχυρής ανάπτυξης όταν πάψουν να υφίστανται αυτοί οι πόροι. * Δείτε την έκθεση στη στήλη Συνοδευτικό Υλικό. Πηγή: euro2day.gr
Κατώτατος μισθός: Πώς διαμορφώνονται οι τριετίες και πώς επηρεάζεται ο προϋπολογισμός
Shutterstock: Vladyslav Starozhylov ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΠΑΠΠΟΥ Η αύξηση του κατώτατου μισθού επηρεάζει και τον προϋπολογισμό, καθώς συνεπάγεται οριζόντια αύξηση στις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων (δεν αναπροσαρμόζεται μόνο ο εισαγωγικός μισθός). Το βασικό σενάριο προέβλεπε αύξηση 4,8%, δηλαδή αύξηση 40 ευρώ στον κατώτατο και 20 ευρώ στους δημοσίους υπαλλήλους, με κόστος 143 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό που προκρίθηκε είναι αύξηση 6%, δηλαδή 50 ευρώ στον κατώτατο και 30 ευρώ στους δημοσίους υπαλλήλους. Το κόστος ανεβαίνει στα 215 εκατομμύρια ευρώ και καλύπτεται οριακά από τα όρια δαπανών του φετινού προϋπολογισμού. Πώς διαμορφώνονται οι τριετίες • Μία τριετία: 968 ευρώ (από 913 ευρώ) • Δύο τριετίες: 1.056 ευρώ (από 996 ευρώ) • Τρεις τριετίες: 1.144 ευρώ (από 1.079 ευρώ) Επίδομα ανεργίας 540 ευρώ (από 509 ευρώ) Πηγή: economistas.gr
Πόλεμος Δούκα & Χαρδαλιά για τον τουρισμό της Αθήνας
Κόντρα Νίκου Χαρδαλιά με τον Χάρη Δούκα με αφορμή τον φορέα διαχείρισης τουριστικού προϊόντος DMMO, που ανακοίνωσε η Περιφέρεια Νίκος Χαρδαλιάς και Χάρης Δούκας © EUROKINISSI/Powergame.gr Από Βίκη Τρύφωνα Στο πεδίο του τουρισμού μεταφέρθηκε η κόντρα μεταξύ του περιφερειάρχη Αττικής, Νίκου Χαρδαλιά, και του δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα, με αφορμή τον φορέα διαχείρισης τουριστικού προϊόντος DMMO «The Greater Athens Region», που ανακοίνωσε σε πανηγυρικό κλίμα χθες η Περιφέρεια. Ο Δήμος Αθηναίων πέρασε στην αντεπίθεση, διαμηνύοντας με ανακοίνωσή του ότι «δεν ανέχεται “κηδεμόνες” στη διαχείριση της τουριστικής εικόνας του». Σημειώνει ότι η πρωτεύουσα διαθέτει ήδη, μέσω της Αναπτυξιακής Αθήνας Α.Ε., έναν ολοκληρωμένο μηχανισμό διαχείρισης και προώθησης του τουριστικού της προϊόντος, που περιλαμβάνει DMMO και Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού. Καυτηριάζει, δε, τη χρήση του ονόματος Athens στον τίτλο του φορέα, κατηγορώντας την Περιφέρεια ότι επιχειρεί να παρακάμψει τον Δήμο, δημιουργώντας ένα κεντρικοποιημένο και γραφειοκρατικό μοντέλο. Ο νέος DMMOΧθες ο περιφερειάρχης Αττικής, Νίκος Χαρδαλιάς, παρουσίασε το στρατηγικό σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης της Αττικής, που περιλαμβάνει τη δημιουργία του Destination Management & Marketing Organization (DMMO) Αττικής. Βασικοί άξονες είναι η διάχυση του τουρισμού στον χώρο και τον χρόνο, καθώς και η αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων προβολής και διαχείρισης του τουριστικού προϊόντος μέσα από μία βιώσιμη τουριστική στρατηγική και για τους δώδεκα μήνες του χρόνου. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Νέας Μητροπολιτικής Αττικής Α.Ε., Δημήτρης Φραγκάκης, τόνισε τη σημασία της λειτουργίας του DMMO για την περαιτέρω ισχυροποίηση του αποτυπώματος της Αττικής στη διεθνή τουριστική αγορά. Όπως είπε χαρακτηριστικά: «Σε σύμπραξη με τον ιδιωτικό τομέα και την τουριστική αγορά, αλλά και σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες, πιστεύω ότι θα κάνουμε τη διαφορά τα επόμενα χρόνια, ώστε η ευρύτερη περιοχή της Αθήνας να καταστεί ένας από τους πλέον βιώσιμους τουριστικούς προορισμούς στην Ελλάδα και την Ευρώπη». Η υφυπουργός Τουρισμού, Άννα Καραμανλή, αναφέρθηκε στις στοχευμένες πολιτικές που έφεραν την Αττική στις πρώτες θέσεις των επιδόσεων του τουριστικού χάρτη της χώρας. Στην τοποθέτηση της, η πρόεδρος του ΕΟΤ, Άντζελα Γκερέκου, αναφέρθηκε στην επιδίωξη στοχευμένων συνεργειών με την Περιφέρεια Αττικής, έτσι ώστε -μέσα από τα 17 γραφεία του Οργανισμού ανά τον κόσμο- να ενισχυθεί ακόμα περισσότερο η δυναμική του brand «Αττική». Η στρατηγική ανάπτυξηςΟ DMMO «The Greater Athens Region» λειτουργεί ως πλατφόρμα σύνδεσης φορέων, υποστηρίζοντας πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη συνοχή και την ανταγωνιστικότητα του προορισμού. Ειδικότερα, εστιάζει σε στρατηγικές δράσεις με επίκεντρο την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, την προσέλκυση ταξιδιωτών υψηλού επιπέδου, καθώς και τη διείσδυση σε νέα δυναμικά τμήματα της τουριστικής αγοράς. Ο φορέας, που εντάχθηκε στο ΕΣΠΑ με προϋπολογισμό 2,5 εκατ. ευρώ, θα αναλάβει την προβολή της Αττικής στην παγκόσμια τουριστική αγορά, με στοχευμένες δράσεις marketing, ανάπτυξη συνεργασιών και εφαρμογή στρατηγικών διαχείρισης τουριστικών ροών. Παράλληλα, με 1,5 εκατ. ευρώ χρηματοδοτείται το Destination Management System (DMS), ένα προηγμένο σύστημα που θα βελτιώσει τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων, ενισχύοντας τη λήψη αποφάσεων βάσει τεκμηριωμένων στοιχείων. Διάχυση του τουρισμού στον χώρο και τον χρόνοΒασικός στόχος του στρατηγικού σχεδίου είναι η ομοιόμορφη κατανομή της τουριστικής κίνησης καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και σε όλες τις περιοχές της Αττικής. Η Περιφέρεια επιδιώκει να αναδείξει νέους προορισμούς, πέραν του ιστορικού κέντρου της Αθήνας, προβάλλοντας περιοχές όπως τα νησιά του Σαρωνικού, η Ανατολική Αττική και οι ορεινές διαδρομές της Πάρνηθας και της Πεντέλης. Η εφαρμογή έξυπνων τεχνολογιών, η δημιουργία βιώσιμων τουριστικών προϊόντων και η ενίσχυση των τοπικών επιχειρήσεων αποτελούν βασικές προτεραιότητες της Περιφέρειας, με στόχο να μετατραπεί η Αττική σε έναν ολοκληρωμένο, βιώσιμο και ανθεκτικό τουριστικό προορισμό. Τα 280+1 έργα που αλλάζουν τον τουριστικό χάρτηΚατά την παρουσίαση, ο περιφερειάρχης, Νίκος Χαρδαλιάς, υπογράμμισε ότι τα 280+1 έργα που περιλαμβάνονται στο ευρύτερο αναπτυξιακό πρόγραμμα της Περιφέρειας δεν είναι απλώς υποδομές, αλλά παρεμβάσεις, που ενισχύουν και το τουριστικό προφίλ της Αττικής. Να σημειωθεί ότι τα 280+1 έργα αφορούν ένα στρατηγικό πρόγραμμα αναβάθμισης και θωράκισης των 66 Δήμων της Αττικής, συνολικού προϋπολογισμού 2,1 δισ. ευρώ, και στοχεύει στην αναβάθμιση του Λεκανοπεδίου και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων και επισκεπτών. Ανάμεσα στα σημαντικότερα έργα περιλαμβάνονται: • Η δημιουργία Δικτύου Εθνικών Αθλητικών Κέντρων και η ανάπτυξη Εθνικών Αθλητικών Προπονητηρίων. • Η αισθητική αναβάθμιση των εισόδων της Αττικής, η ενίσχυση της προσβασιμότητας των βασικών οδικών αξόνων, η αναβάθμιση της συνδεσιμότητας και των μεταφορών. • Η ανάδειξη του πολιτιστικού πλούτου της Αττικής. Το «+1» αφορά το έργο «Αέναον», το νέο Μητροπολιτικό Πάρκο του Φαληρικού Όρμου, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει το νέο τοπόσημο της Αττικής. Η επόμενη μέρα για τον τουρισμό της ΑττικήςΜε την υλοποίηση του DMMO και των 280+1 έργων, η Περιφέρεια Αττικής φιλοδοξεί να θέσει τα θεμέλια μιας νέας εποχής για τον τουρισμό. «Η Αττική δεν είναι μόνο η Αθήνα, ούτε μόνο η Ακρόπολη. Είναι ένα σύνολο εμπειριών, τοπίων και πολιτιστικών στοιχείων που μπορούν να προσελκύσουν επισκέπτες όλο τον χρόνο», τόνισε ο Νίκος Χαρδαλιάς, υπογραμμίζοντας ότι η στρατηγική αυτή αποσκοπεί όχι μόνο στην αύξηση του αριθμού των τουριστών, αλλά και στη βελτίωση της ποιότητας των εμπειριών που προσφέρει η Περιφέρεια στους επισκέπτες της. Πηγή: powergame.gr
Νοσοκομεία: Αύξηση 6,8% στις δαπάνες το 2024 – Ρεκόρ στις νοσηλείες
Από την Έφη Τσιβίκα Σε επίπεδο ρεκόρ διαμορφώθηκαν οι δαπάνες των νοσοκομείων του ΕΣΥ το 2024, υπερβαίνοντας τα 2,3 δισ. ευρώ. Αν και το αντίστοιχο ποσό το 2023 ήταν άνω των 3,2 δισ. ευρώ, το 2024 ουσιαστικά δεν συμπεριλαμβάνονται οι δαπάνες για φάρμακα. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το «Σύστημα Επιχειρηματικής Ευφυΐας (Bi-Health)» του υπουργείου Υγείας, το σύνολο των δαπανών των νοσοκομείων των επτά Υγειονομικών Περιφερειών της χώρας (ΥΠΕ), διαμορφώθηκε το προηγούμενο έτος στα 2.324 εκατ. ευρώ, έναντι 2.175 εκατ. ευρώ το 2023, σημειώνοντας αύξηση 6,8%. Τα ποσά αυτά περιλαμβάνουν τις δαπάνες για υλικά και υπηρεσίες αλλά και για συγκεκριμένες κατηγορίες μισθοδοσίας (όχι τη βασική). Ωστόσο, δεν περιλαμβάνουν καθόλου τα φάρμακα, τα οποία έχουν περάσει πλέον στο σύνολό τους (πλην ελάχιστων εξαιρέσεων) στη διαχείριση της Εθνικής Κεντρικής Αρχής Προμηθειών Υγείας (ΕΚΑΠΥ) και, ουσιαστικά, δεν καταγράφονται στο σύστημα Βi-Health (μόλις 216.117.808, έναντι 1.039.918 το 2023) Σύμφωνα με πληροφορίες πάντως, η δαπάνη για νοσοκομειακά φάρμακα που διαχειρίζεται η ΕΚΑΠΥ, ανήλθε το προηγούμενο έτος σε περίπου 1,49 δισ. ευρώ, έναντι 1,53 δισ. ευρώ το 2023. Έξοδα για ύλες, αναλώσιμα και υπηρεσίεςΠέρυσι οι δαπάνες των νοσοκομείων για αγορά Πρώτων και Βοηθητικών Υλών (εκτός φαρμάκων), ανήλθαν στα 1.172 εκατ. ευρώ, έναντι 1.076 εκατ. ευρώ το 2023, σημειώνοντας αύξηση 8,9%. Ανά υποκατηγορία, διαμορφώθηκαν ως εξής: Υγειονομικό υλικό: 738 εκατ. ευρώ έναντι 671 εκατ. ευρώ το 2023 (+ 10%) Ορθοπεδικό υλικό: 153 εκατ. ευρώ έναντι 127 εκατ. ευρώ (+20,4%) Αντιδραστήρια: 199 εκατ. ευρώ έναντι 198 εκατ. ευρώ (+0,5 %) Λοιπά υλικά: 83 εκατ. ευρώ έναντι 80 εκατ. ευρώ (+ 3,8 %) Τα έξοδα για Αναλώσιμα (αέρια, καύσιμα κ.ά) ανήλθαν σε 146.744.731 ευρώ, έναντι 147.676.069 ευρώ το 2023, παρουσιάζοντας μικρή πτώση (-0,63%), ενώ οι υποχρεώσεις για Υπηρεσίες (μισθοδοσία, ΔΕΚΟ, ασφάλεια, καθαριότητα κ.ά.), διαμορφώθηκαν σε 1.004.855.862 ευρώ, έναντι των 952.360.838 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 5,51%. Αύξηση σε χειρουργεία και νοσηλείεςΟι αυξημένες δαπάνες των νοσοκομείων ακολουθούν τις ανατιμήσεις σε υλικά και την άνοδο στον αριθμό των χειρουργείων, στο πλαίσιο της προσπάθειας που γίνεται για την αποσυμφόρηση της σχετικής λίστας, με τα απογευματινά και τα δωρεάν χειρουργεία. Επίσης, ακολουθεί την αύξηση των νοσηλειών, οι οποίες το 2024 ανήλθαν συνολικά σε 2.544.788 (αυξημένες κατά περίπου 40.000 σε σχέση με το 2023), σημειώνοντας ρεκόρ 11ετίας. Οι νοσηλείες που καταγράφηκαν, ωστόσο, δεν αντιστοιχούν απαραίτητα σε ίδιο αριθμό ασθενών, καθώς ορισμένοι πολίτες νοσηλεύτηκαν περισσότερες από μία φορές. Συνολικά, οι ημέρες νοσηλείας όλων των ασθενών άγγιξαν τα 8,3 εκατομμύρια. Ρεκόρ 5ετίας σημειώθηκε όσον αφορά στην επισκεψιμότητα τόσο στα εξωτερικά ιατρεία όσο και στα τμήματα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων. Το 2024, εξετάστηκαν 11.803.047 περιστατικά, έναντι 11.359.194 το 2023. Συγκεκριμένα: Οι επισκέψεις στα Τακτικά εξωτερικά ιατρεία (ΤΕΙ) έφτασαν τις 6.376.981, αυξημένες κατά 3,4% σε σχέση με το 2023. Ωστόσο, ο αριθμός αυτός είναι κατά 1,3 εκατομμύρια μικρότερος σε σύγκριση με το 2019, πριν από την πανδημία. Αυτό ενδεχομένως δείχνει μια τάση των πολιτών να στρέφονται σε ιδιώτες γιατρούς ή σε άλλες δημόσιες δομές πρωτοβάθμιας περίθαλψης, πιθανώς λόγω ανησυχίας για την έξαρση ιώσεων. Στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) καταγράφηκαν 4.839.771 επισκέψεις, αυξημένες κατά 227.719 σε σύγκριση με το 2023. Τα ολοήμερα ιατρεία (πρώην απογευματινά) δέχτηκαν 586.295 επισκέψεις, έναντι 577.895 το προηγούμενο έτος. Το 2024 τα νοσοκομεία εισέπραξαν συνολικά 894.011.116 ευρώ (έναντι 943.961.210 ευρώ το 2023), εκ των οποίων τα 854.958.547 ευρώ προήλθαν από ασφαλιστικούς φορείς και τα 39.052.568 ευρώ από ιδιώτες. Από αυτά, 790.415.433 αφορούσαν σε νοσήλια προηγούμενου έτους. Πηγή: insider.gr
Ποια ήταν η οικονομική πραγματικότητα πίσω από το έπος του 1821
Φωτογραφία: SOOC/ KONSTANTINOS TSAKALIDIS Από τον Θανάση Κουκάκη Το Dnews απαντά σε ερωτήματα γύρω από τα οικονομικά της Επανάστασης του 1821. Ποια ήταν η οικονομική πραγματικότητα πίσω από το έπος του 1821; Πώς κατάφερε ένα επαναστατημένο έθνος, χωρίς δομές, χωρίς σταθερά έσοδα και χωρίς διεθνή αναγνώριση, να χρηματοδοτήσει έναν πολύχρονο και αιματηρό αγώνα; Ποιες πρακτικές εφαρμόστηκαν για τη συγκέντρωση πόρων, ποια λάθη έγιναν και ποιοι θεσμοί γεννήθηκαν μέσα από τη φωτιά της Επανάστασης; Στο παρακάτω αφιέρωμα, το Dnews απαντά σε ερωτήματα γύρω από τα οικονομικά της Επανάστασης του 1821. Με τη μορφή ερωταποκρίσεων, φωτίζονται άγνωστες πτυχές του Αγώνα: από τις λεηλασίες και τα πρώτα δάνεια μέχρι την προσπάθεια συγκρότησης κρατικού προϋπολογισμού και τους σπόρους ενός μελλοντικού κράτους δικαίου. Η ιστορία του Αγώνα δεν γράφτηκε μόνο με σπαθί και καριοφίλι, αλλά και με αποφάσεις που αφορούσαν χρήματα, διαχείριση, θεσμούς και –τελικά– πολιτική επιβίωση. Ερώτηση: Ήταν επαρκώς προετοιμασμένοι οι Έλληνες από οικονομικής άποψης όταν ξέσπασε η Επανάσταση του 1821; Απάντηση: Όχι, η Επανάσταση ξέσπασε χωρίς ουσιαστική οικονομική προετοιμασία. Οι λίγες διαθέσιμες οικονομικές δομές, όπως η «κάσα» της Φιλικής Εταιρείας, είχαν περιορισμένες δυνατότητες και δεν μπορούσαν να καλύψουν τις τεράστιες ανάγκες ενός πολέμου διαρκείας. Η χρηματοδότηση του Αγώνα βασίστηκε αρχικά σε αυτοσχέδιες και συχνά ανορθόδοξες μεθόδους. Ερώτηση: Ποιες ήταν οι βασικές πηγές συγκέντρωσης πόρων στην πρώτη φάση του Αγώνα; Απάντηση: Οι πόροι συγκεντρώνονταν μέσα από ένα πολύμορφο και ανομοιογενές σύστημα. Περιλάμβανε από επιθετικές πρακτικές όπως λεηλασίες, λύτρα και βίαιη δήμευση περιουσιών, μέχρι πιο θεσμοθετημένες μορφές όπως έμμεσους φόρους και εράνους. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν επίσης οι εθελοντικές προσφορές Ελλήνων της διασποράς και φιλελλήνων από το εξωτερικό. Ερώτηση: Πώς προσπάθησε το επαναστατικό κράτος να οργανώσει τη διαχείριση αυτών των πόρων; Απάντηση: Παρά την αρχική αταξία, το επαναστατικό κράτος κατέβαλε προσπάθεια να οργανώσει τη διαχείριση των χρημάτων και των πόρων μέσα από θεσμούς. Δημιουργήθηκαν εθνικά ταμεία για την κεντρική διαχείριση εσόδων, υπουργεία, διοικητικές επιτροπές και δικαστήρια λειών, ενώ οι εθνοσυνελεύσεις καθιέρωσαν ένα είδος πολιτικού ελέγχου και θεσμικής νομιμοποίησης. Η ανάγκη για κοινωνική αποδοχή και ενότητα επέβαλε τη θεσμική οργάνωση, ακόμα κι αν αυτή συχνά λειτουργούσε με προβλήματα. Ερώτηση: Υπήρξε συνέχεια με τις οθωμανικές διοικητικές πρακτικές στην οικονομική διαχείριση; Απάντηση: Ναι, οι επαναστάτες δεν κατάργησαν πλήρως τις οθωμανικές διοικητικές δομές, αλλά τις προσάρμοσαν στις νέες ανάγκες. Η πρακτική της ενοικίασης φόρων, οι κατάλογοι κεφαλικών φόρων και οι τοπικές λίστες εισφορών συνεχίστηκαν και εντάχθηκαν στο νέο επαναστατικό πλαίσιο. Αυτό επέτρεψε την ανακατανομή πόρων και την επιβίωση του Αγώνα, παρά τις σημαντικές δυσκολίες και αδυναμίες εφαρμογής. Ερώτηση: Πότε εμφανίστηκε η πρώτη οργανωμένη προσπάθεια προϋπολογισμού; Απάντηση: Η πρώτη οργανωμένη απόπειρα σύνταξης κρατικού προϋπολογισμού πραγματοποιήθηκε στη Β’ Εθνοσυνέλευση, το 1823. Εκεί καταγράφηκαν οι ανάγκες του Αγώνα, αλλά και τα όρια της οικονομικής του αντοχής. Πρόκειται για μια πρώιμη μορφή δημοσιονομικού σχεδιασμού, που έθεσε τις βάσεις για τη μελλοντική κρατική οργάνωση. Ερώτηση: Πώς αντιμετώπισε η Επανάσταση το ζήτημα της χρηματοδότησης σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα; Απάντηση: Η ανάγκη για σταθερούς πόρους οδήγησε σχετικά νωρίς στην προσφυγή στον δανεισμό. Τα δάνεια είχαν τόσο εσωτερική όσο και εξωτερική διάσταση. Οι προσπάθειες επικεντρώθηκαν κυρίως σε εξωτερικά δάνεια από ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο όχι μόνο την οικονομική ενίσχυση αλλά και την πολιτική αναγνώριση του Αγώνα. Ταυτόχρονα, τα δάνεια αποτέλεσαν εργαλείο ισχύος και πολιτικού ελέγχου, εντείνοντας συχνά τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις. Ερώτηση: Ποιες ήταν οι δυσκολίες και τα προβλήματα που προέκυψαν με τα εξωτερικά δάνεια; Απάντηση: Τα εξωτερικά δάνεια συνοδεύτηκαν από σειρά προβλημάτων. Συχνά οι όροι ήταν επαχθείς, το πραγματικό ποσό που έφτανε στην Ελλάδα ήταν μικρότερο από το αρχικά συμφωνηθέν και πολλά χρήματα χάνονταν σε μεσιτείες, τόκους και αδιαφανείς διαδικασίες. Το πρώτο βρετανικό δάνειο του 1824 είχε ονομαστική αξία 800.000 λιρών, αλλά μόλις 300.000 έφτασαν στην Ελλάδα. Το δεύτερο δάνειο του 1825, ύψους 2.000.000 λιρών, απέφερε μόνο 100.000 και κάποια εφόδια. Ερώτηση: Πώς σχολιάστηκε τότε η κακοδιαχείριση των οικονομικών πόρων; Απάντηση: Η διαχείριση των δανείων προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ο Αμερικανός γιατρός και φιλέλληνας Σάμιουελ Χάου καυτηρίασε τη διασπάθιση των χρημάτων, σημειώνοντας ότι λιγότερο από το ένα έκτο των ζητούμενων ποσών κατέληξε στους αγωνιστές. Ο Τζορτζ Φίνλεϊ, γνωστός για τη νηφάλια αλλά αυστηρή ματιά του, περιέγραψε με σκληρούς όρους τη σπατάλη, τις εξαγορές και την επίδειξη πλούτου από μέλη της διοίκησης στο Ναύπλιο. Ερώτηση: Παρά τις δυσκολίες, υπήρξαν θετικά αποτελέσματα στην οικοδόμηση του κράτους; Απάντηση: Ναι, παρά τις αστοχίες, η προσπάθεια συγκρότησης θεσμών οικονομικής διαχείρισης μέσα σε πολεμικές συνθήκες άφησε θετικό αποτύπωμα. Η ίδρυση του Ελεγκτικού Συνεδρίου το 1829, η δημιουργία των πρώτων υπουργείων και η εφαρμογή πρακτικών ελέγχου της δημόσιας δαπάνης αποτέλεσαν τη βάση πάνω στην οποία χτίστηκε το μεταγενέστερο ελληνικό κράτος. Ερώτηση: Υπήρξαν οικονομικές καινοτομίες μέσα στον Αγώνα; Απάντηση: Ασφαλώς. Αναπτύχθηκαν μορφές οιονεί χρήματος, όπως τα γραμμάτια και οι εθνικές ομολογίες. Αυτές οι λύσεις προέκυψαν από την ανάγκη και την έλλειψη μετρητών, και προσαρμόστηκαν στις ιδιαιτερότητες της εποχής, προσφέροντας εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης του πολέμου. Ερώτηση: Τι μας διδάσκει σήμερα η οικονομική πλευρά της Επανάστασης του 1821; Απάντηση: Η οικονομική ιστορία της Επανάστασης είναι ένα πολύτιμο παράδειγμα για το πώς μπορούν να στηθούν θεσμοί και δομές διαχείρισης του δημόσιου χρήματος ακόμα και μέσα σε συνθήκες χάους και πολέμου. Παρά τις σπατάλες, τη διαφθορά και τις δυσκολίες, η ανάγκη για ανεξαρτησία έφερε στην επιφάνεια κοινωνικά αντανακλαστικά, μορφές αλληλεγγύης και θεσμικές πρωτοβουλίες που θεμελίωσαν το νέο ελληνικό κράτος. Ωστόσο, αν και έχουν περάσει 204 χρόνια από τότε κάποιες «κακές συνήθειες» παραμένουν στο «εθνικό DNA». Πηγή: dnews.gr