Η μοίρα της ευρωπαϊκής οικονομίας
ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΒΕΤΤΑ Στην άμεση οικονομική ευρωπαϊκή επικαιρότητα κυριαρχεί με χαρακτήρα επείγοντος το πώς θα πρέπει να αντιδράσει η ήπειρός μας σε μέτρα προστατευτισμού που θα επιβάλει η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ. Θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Ενωση να εμπλακεί σε μια κούρσα επιβολής δασμών που θα επηρεάσει τις παγκόσμιες εμπορικές ροές, και πώς θα πρέπει να τοποθετηθεί ανάμεσα στην Κίνα και τις οικονομίες της Δύσης; Εφόσον υπάρξει μια τάση γενίκευσης του προστατευτισμού και απομάκρυνσης από το ελεύθερο εμπόριο, πώς θα επηρεαστεί η δυναμική ανάμεσα σε χώρες της Eνωσης κατεξοχήν εξαγωγικές, όπως η Γερμανία, και σε όσες ενδιαφέρονται κυρίως για το κόστος των εισαγωγών τους; Πώς θα επηρεαστεί η δομή της παραγωγής για τα προϊόντα σε σχέση με τις υπηρεσίες, όπου οι ΗΠΑ κυριαρχούν και είναι λιγότερο ευάλωτες στον προστατευτισμό; Για πολλούς, η σημερινή συγκυρία και οι έντονες προκλήσεις που φέρνει, αναδεικνύουν και βαθύτερα δομικά ζητήματα για την Ευρώπη. Μπορεί να αναστραφεί η υστέρηση παραγωγικότητας που έχει σε σύγκριση με τις πιο δυναμικές οικονομίες της Ασίας και της Αμερικής; Μπορεί να κινητοποιηθεί η αποταμίευση στις ευρωπαϊκές οικονομίες και να ενισχύσει τις επενδύσεις, ιδίως σε κλάδους και επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας; Υπάρχει περιθώριο αναστροφής της δημογραφικής γήρανσης και προσέλκυσης δυναμικών ομάδων ανθρώπων που θα ήθελαν να μεταναστεύσουν; Είναι εφικτή μια δραστική αλλαγή των οικονομικών επιδόσεων, δεδομένων των κοινωνικών χαρακτηριστικών και της πολιτικής διάρθρωσης που υπάρχει στην Ευρώπη; Ιδιαίτερη είναι η σημασία της σχέσης ανάμεσα στη λειτουργία των θεσμών και την οικονομική ευημερία στην Ευρώπη. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και ιδίως αυτές από τη δημιουργία της ΕΟΚ και μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις, η σταθερότητα και η διαφάνεια των θεσμών γύρω από το δημοκρατικό πολίτευμα, με ισχυρό δίχτυ προστασίας από το κοινωνικό κράτος και με σεβασμό των ελευθεριών και του περιβάλλοντος, κινήθηκαν παράλληλα με την οικονομική ανάπτυξη. Με τη σταδιακή, αλλά έντονη άνοδο οικονομιών, στην Ασία και αλλού, την πιο πρόσφατη περίοδο, σε ένα πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο που απέχει από το ευρωπαϊκό κεκτημένο, μπορεί να δημιουργείται το ερώτημα αν ένα άλλο θεσμικό πλαίσιο, με λιγότερη δημοκρατία και σεβασμό ελευθεριών, μπορεί να οδηγεί σε υψηλότερη οικονομική ευημερία. Οι πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ ίσως λειτουργήσουν συμπληρωματικά, με την έννοια της συγκέντρωσης εξουσίας στην κυβέρνηση, σε σχέση με άλλους θεσμούς όπως ενδεχομένως η κεντρική τράπεζα, και απόσυρσης από διεθνείς οργανισμούς και συμβάσεις. Με αυτή την έννοια, η πρόκληση μπορεί να είναι μεγαλύτερη και από ό,τι φαίνεται. Oχι δηλαδή μόνο το αν και πώς ένα σύστημα με θεσμικά αντίβαρα, ενδεχομένως περίπλοκες σχέσεις κυριαρχίας των πολλών, αλλά με σεβασμό των μειοψηφιών και προστασία των ενίοτε αδυνάμων μπορεί να υποστηρίξει μια ισχυρή δυναμική ανάπτυξης με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο μπορεί να την κατευθύνει βραχυπρόθεσμα ένα πιο συγκεντρωτικό σύστημα. Αλλά και αντίστροφα, εάν διατηρηθεί μια συνολικά υποδεέστερη οικονομική επίδοση στην Ευρώπη σε σχέση με άλλες περιοχές, κατά πόσο θα δημιουργηθεί μια τάση οπισθοχώρησης ή αντιστροφής σε σχέση με κρίσιμες πλευρές των θεσμών, σε εθνικό ή σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ετσι, η αναζήτηση τρόπων ουσιαστικής ενίσχυσης της ανάπτυξης και οικονομικής ευημερίας στην Ευρώπη αποκτά πιο κρίσιμο χαρακτήρα. Μπορεί να μην αφορά μόνο το εάν τα εισοδήματα θα αυξηθούν κατά κάποιες μονάδες, αλλά το εάν θα αμφισβητηθούν θεσμικές διαστάσεις και ελευθερίες στην Ευρώπη. Πολλά πρέπει να αλλάξουν στον τρόπο λειτουργίας των κρατών, των ευρωπαϊκών οργάνων και των αγορών στην Ευρώπη, ώστε να δημιουργηθεί μια νέα δυναμική. Εάν αυτό δεν γίνει, η πίεση στα εισοδήματα των πολιτών θα οδηγήσει και σε πολιτική πίεση, που με τη σειρά της μπορεί να αλλοιώσει σειρά σημαντικών κεκτημένων και σκοπών. Η τάση δεν είναι θετική, καθώς η σημασία της Ευρώπης μειώνεται οικονομικά και πληθυσμιακά. Η εξέλιξη της ευρωπαϊκής οικονομίας, το εάν θα βρεθεί σε ισχυρότερη τροχιά από τη σημερινή, μπορεί να είναι κάτι μεγαλύτερης σημασίας απλώς από τη μεγέθυνση εισοδημάτων. *O κ. Νίκος Βέττας είναι γενικός διευθυντής ΙΟΒΕ και καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. ** Το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στην Καθημερινή της Κυριακής. Πηγή: moneyreview.gr
Σούπερ μάρκετ: Σε 10 μήνες ξοδέψαμε όσα ολόκληρο το 2021
Ποιοι είναι οι πρωταθλητές της κατανάλωσης, πόσο αυξήθηκε η τιμή στα τρόφιμα και ποιος μήνας «έγραψε» τη μεγαλύτερη αύξηση σε όγκο πωλήσεων. Καθοριστικός ο ρόλος των προσφορών. Αλεξάνδρα Γκίτσηalexgkitsi@yahoo.gr Μια ανάσα από τα 10 δισ. ευρώ, έφτασε ο λογαριασμός του σούπερ μάρκετ το δεκάμηνο Ιανουαρίου – Οκτωβρίου, ποσό που πλησιάζει σε αυτά που δαπανήσαμε καθ’ όλη τη διάρκεια του 2021, όταν ο πληθωρισμός ήταν μόλις 1,2%. Όπως δείχνουν τα στοιχεία της Circana , ο τζίρος των ταχυκίνητων προϊόντων που πωλούνται μέσω των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, αυξήθηκε 3,5% στο δεκάμηνο φτάνοντας τα 9,957 δισ. ευρώ -μόλις 7 εκατ. ευρώ λιγότερα απ’ όσα πληρώσαμε ολόκληρο το 2021-, δηλαδή 334 εκατ. ευρώ περισσότερα από το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι. Η μεγαλύτερη θετική μεταβολή σε αξία σημειώθηκε στα τρόφιμα (+4,2%) και στα καθαριστικά (0,3%) ενώ στάσιμες ήταν οι πωλήσεις των προϊόντων προσωπικής υγιεινής και φροντίδας. Σε ότι αφορά την τιμή ανά τεμάχιο μειώθηκε 0,1% και οι πωλήσεις σε όγκο αυξήθηκαν 3,7%. Το σκηνικό για το 2024 δείχνει και κάτι ακόμη. Ότι οι προσφορές και οι εκπτώσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο στη συμπεριφορά των καταναλωτών. Τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας και υγιεινής, για παράδειγμα,πραγματοποίησαν το 29% των πωλήσεών τους σε καθεστώς προσφοράς. Στα καθαριστικά το αντίστοιχο ποσοστό είναι στο 26,5% και στα τρόφιμα στο 25,3%. Εξαιτίας αυτού του λόγου η τιμή ανά μονάδα στα καθαριστικά μειώθηκε κατά 2,1%, κατά 3,7% υποχώρησε στα προϊόντα προσωπικής υγιεινής και φροντίδας ενώ αυξήθηκε 0,8% στα τρόφιμα. Από τα στοιχεία προκύπτει και ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο. Ότι ο Οκτώβριος ήταν καλύτερος μήνας σε ό,τι αφορά την κατανάλωση, με άνοδο 7,9%, από 2,5% τον Σεπτέμβριο και 6,1% τον Αύγουστο. Μάλιστα η αύξηση κατά 7,9% του όγκου των πωλήσεων τον Οκτώβριο είναι η καλύτερη επίδοση από τον Ιανουάριο του 2022, όταν ξεκίνησε δειλά αλλά σταθερά η άνοδος του πληθωρισμού που εξελίχθηκε σε τσουνάμι. Πρωταθλητές στην αύξηση της κατανάλωσης συνεχίζουν να είναι τα γαλακτοκομικά, τα ποτά, τα κατεψυγμένα, τα μη αλκοοούχα ποτά, τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας και υγιεινής και τα καθαριστικά, με άνοδο πωλήσεων σε όγκο 7,4%, 7,6%, 5,6%, 6%, 5,1%, 2,3% και 4% αντίστοιχα. Δηλαδή κατηγορίες προϊόντων οι οποίες αφενός καλύπτουν και τις ανάγκες των τουριστών και αφετέρου την κατανάλωση στο σπίτι αντί της εξόδου. Αυτό επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι Περιφέρειες όπως η Κρήτη, η Πελοπόννησος και η Βόρεια Ελλάδα σημείωσαν τις υψηλότερες επιδόσεις με άνοδο 6,3%, 4,1% και 5,2% αντίστοιχα. Με τις πωλήσεις στην Αττική να έχουν αυξηθεί μόλις κατά 2,7%, στη Θεσσαλονίκη 3,3% και 2,8% στην Κεντρική Ελλάδα συμπεριλαμβανομένης της Ηπείρου. Σε ό,τι αφορά τους τύπους καταστημάτων, από τα στοιχεία της Circana προκύπτει ότι τα μικρά, δηλαδή μέχρι 400 τ.μ., αύξησαν τις πωλήσεις τους κατά 6,2% και το μερίδιό τους στο 11,9%. Στο +4,4% ήταν η αύξηση των πωλήσεων των υπερμάρκετ που μέσω αυτών περνά το 11,5% του τζίρου των σούπερ μάρκετ. Με +3,5% αυξήθηκαν οι πωλήσεις των καταστημάτων από 1.000-2.500 τ.μ., δηλαδή της κατηγορίας που ελέγχει το 43,5% της αγοράς ενώ 2,3% ήταν η αύξηση των πωλήσεων των καταστημάτων με εμβαδόν 400-1.000 τ.μ. Πηγή: euro2day.gr
Μπορεί η ΕΕ να βάλει φρένο στην Temu;
Πλασματικές εκπτώσεις, εισαγωγή παράνομων προϊόντων. Σοβαρές κατηγορίες από την ΕΕ οδηγούν σε κινήσεις κατά της κινεζικής πλατφόρμας Temu. Αλλά μπορεί πράγματι να την σταματήσει; Μπορεί η διαρκής άνοδος της κινεζικής πλατφόρμας να διακοπεί; Εικόνα: DW Από τον Νίκολας Μάρτιν Η Temu είναι συνηθισμένη σε κατηγορίες οι οποίες από την εμφάνισή της πέφτουν βροχή. Ήδη στις αρχές του 2024, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Παιχνιδιών εντόπισε κινδύνους ασφαλείας στο 95% των παιδικών παιχνιδιών που πωλούνται μέσω Temu. Το ίδιο και ο Γερμανικός Σύνδεσμος Καταναλωτών, ο οποίος εδώ και καιρό προειδοποιεί για ανάλογα περιστατικά ενώ έχει ήδη κάνει σχετική αναφορά στην πλατφόρμα την περασμένη άνοιξη. Από τον Νοέμβριο όμως η πίεση κατά της Temu έχει αυξηθεί. Η ΕΕ κινείται πλέον νομικά κατά της πλατφόρμας. Η λίστα με τις κατηγορίες είναι μεγάλη, με βασικά ζητήματα την εισαγωγή παράνομων προϊόντων που δεν πληρούν τους κανόνες της ΕΕ. Επιπλέον, υπάρχουν κατηγορίες για πλασματικές εκπτώσεις, ψεύτικες αξιολογήσεις, έλλειψη στοιχείων εμπόρων. Ποιο είναι το επιχειρηματικό μοντέλο της Temu; Ο Κόλιν Χουανγκ Τσεντ, CEO της Temu Εικόνα: VCG/Imago Η πλατφόρμα διαδικτυακών πωλήσεων Temu έκανε την εμφάνισή της στις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο του 2022, με στόχο να παρέχει στους Αμερικανούς πρόσβαση σε κινέζικα προϊόντα. Από τότε η ανάπτυξή της ήταν ραγδαία σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι χαμηλές τιμές οφείλονται κυρίως στο γεγονός ότι η Temu λειτουργεί αποκλειστικά ως μεσάζων. Οι παραγγελίες αποστέλλονται απευθείας από τις αποθήκες κατασκευαστών ή εμπόρων που βρίσκονται στην Κίνα. Από αυτές η Temu λαμβάνει προμήθεια, γεγονός που της επιτρέπει να αποφεύγει σε μεγάλο βαθμό και το κόστος της αποθήκευσης. Ωστόσο αυτό επιφέρει και μεγαλύτερους χρόνους παράδοσης των προϊόντων. Πίσω από την εφαρμογή βρίσκεται η κινεζική εταιρεία PDD Holdings. Η κύρια πλατφόρμα της PDD είναι η Pinduoduo, η οποία ανήκει στον Κινέζο δισεκατομμυριούχο Κόλιν Χουάνγκ. Συγκεκριμένα στοιχεία για τον κύκλο εργασιών και τα κέρδη της Temu δεν περιλαμβάνονται στους ισολογισμούς της PDD Holdings, ενώ η εταιρεία παραμένει συγκρατημένη σε ό,τι αφορά τα στοιχεία που δίνει στη δημοσιότητα. Temu: Ψύχραιμη και αισιόδοξηΜετά την Aliexpress, η ΕΕ βάζει τώρα στο στόχαστρο την κινεζική πλατφόρμα, κάτι που είναι εφικτό επειδή η Temu κατατάσσεται ως «μεγάλη πλατφόρμα» – ένας όρος που περιλαμβάνει όσες πλατφόρμες έχουν περισσότερους από 45 εκατομμύρια χρήστες, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους. Αυτές υπάγονται στον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) και χάρη σε αυτόν κίνησε και η ΕΕ τη διαδικασία. Εκπρόσωπος της Temu δήλωσε στην DW: «Θα συνεργαστούμε πλήρως με την έρευνα». Επιπλέον, πιστεύουν ότι η έρευνα θα ωφελήσει «μακροπρόθεσμα τους καταναλωτές, τους εμπόρους και την ίδια την πλατφόρμα». Επιτυχία μέσω φορολογικών “κόλπων”; Temu και Shein, οι δύο κινεζικές πλατφόρμες που έχουν εδραιωθεί σε ΕΕ Εικόνα: Jessica Gow/TT NYHETSBYRÅN/picture alliance Προϊόντα αξίας κάτω των 150 ευρώ μπορούν να εισάγονται χωρίς δασμούς στην ΕΕ. Ο λογιστής Ρότζερ Γκόθμαν πιστεύει ότι το επιχειρηματικό μοντέλο της Temu βασίζεται σε αυτήν ακριβώς την «απαλλαγή δασμών», «Ένα μεγάλο μέρος των αγορών μέσω Temu είναι κάτω των 150 ευρώ». Χωρίς την απαλλαγή δασμών, οι τιμές της Temu δε θα ήταν τόσο χαμηλές. Ο Γκόθμαν, διευθύνων σύμβουλος της Taxdoo, μιας πλατφόρμας διαχείρισης ηλεκτρονικού εμπορίου, θεωρεί ότι η Temu σκόπιμα χωρίζει τις παραγγελίες, ώστε να παραμένουν κάτω από το ανώτατο όριο των 150 ευρώ. Οι έλεγχοι τελωνείων φαίνεται να επιβεβαιώνουν αυτή την πρακτική. Παρά το ό,τι η απαλλαγή δασμών ισχύει, επιβάλλεται ένας λεγόμενος φόρος εισαγωγών. Η Temu είναι καταχωρημένη στην Ιρλανδία όπου πρέπει να δηλώνει και να πληρώνει τους αντίστοιχους φόρους. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Γκόθμαν, διευθύνων σύμβουλο της Taxdoo, ο εντοπισμός των σχετικών δεδομένων είναι πολύπλοκος ενώ σπάνια γίνονται έλεγχοι. Γι αυτό και ο ίδιος προτείνει την ενίσχυση του ελέγχου και την εφαρμογή των ήδη υπαρχόντων νόμων. Η αναβάθμιση των αρχών με σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει. Η κατάργηση της απαλλαγής δασμών βρίσκεται ήδη στην ατζέντα της ΕΕ, η οποία προτείνει την κατάργηση του μέτρου έως το 2028 και τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού κέντρου δεδομένων ώστε να καταχωρούνται συγκεντρωμένες όλες οι πληροφορίες. Επιμέλεια: Χρύσα Βαχτσεβάνου Πηγή: dw.com
Η χώρα που έχει τόσο πολύ χρήμα που δεν ξέρει τι να το κάνει
Τώρα όλοι μιλούν για «Ιρλανδικό θαύμα» Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr Το δημόσιο χρέος είναι μόλις 42% του ΑΕΠ. Η ανάπτυξη είναι ισχυρή στο 2%. To δημοσιονομικό πλεόνασμα σπάει όλα τα ρεκόρ και η κυβέρνηση δεν ξέρει πώς να χρησιμοποιήσει τα χρήματα. Είναι τέτοια η κατάσταση που το περιοδικό Economist δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο: «Μια κυβέρνηση που έχει ένα ασυνήθιστο πρόβλημα: πάρα πολλά χρήματα». Πρόκειται για την Ιρλανδία, πρώην μέλος των “PIIGS” -τη χώρα που ο Economist χαρακτήριζε πριν μερικά χρόνια ως τη «φτωχότερη των πλουσίων». Δημοσιεύοντας μάλιστα και μια έρευνα για την Ιρλανδία με μια φωτογραφία μιας νεαρής γυναίκας να ζητιανεύει στο δρόμο. Τώρα όλοι μιλούν για «Ιρλανδικό θαύμα». Συνολικά, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να ανέλθει σε περισσότερα από 25 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, από πρόβλεψη για 8,6 δισεκατομμύρια τον Απρίλιο. Το τεράστιο πλεόνασμα οφείλεται βέβαια σε μεγάλο βαθμό στα φορολογικά έσοδα από την Apple.Με απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ, η Apple κατέβαλε αναδρομικά στην Ιρλανδία σχεδόν 14 δισ. ευρώ, τα οποία καρπώθηκε από φορολογικές εκπτώσεις που της εκχώρησε το ιρλανδικό δημόσιο και οι οποίες αντίκεινται στο ευρωπαϊκό δίκαιο. Συνολικά, λοιπόν, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να ανέλθει σε περισσότερα από 25 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, από την πρόβλεψη για 8,6 δισεκατομμύρια τον Απρίλιο.Όλα αυτά σε μια χώρα με ποσοστό ανεργίας 4% και πληθωρισμό κάτω από το 2%. Μοναδική στην ευρωζώνη«Οι χαμηλοί και φθίνοντες δείκτες χρέους της Ιρλανδίας, τα δημοσιονομικά πλεονάσματα και η συνετή διαχείριση σημαίνουν ότι ο συνολικός στόχος δανεισμού για το 2024 είναι λίγο πάνω από 6 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι ανάγκες αναχρηματοδότησης είναι από τις χαμηλότερες στην ευρωζώνη, με το 35% του ανεξόφλητου χρέους να λήγει την επόμενη πενταετία, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ευρωζώνης που είναι στο 47%», εξηγεί ο οίκος αξιολόγησης. Οι ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις και η συνετή δημοσιονομική διαχείριση της Ιρλανδίας συνέβαλαν στην αναβάθμιση της αξιολόγησης του αξιόχρεου σε ‘AA’/. «Η περίπτωση της Ιρλανδίας είναι πρακτικά μοναδική στη ζώνη του ευρώ», αναφέρει ο οίκος Fitch τονίζοντας ότι η περίπτωση της Ιρλανδίας είναι πρακτικά μοναδική στη ζώνη του ευρώ. Ο Fitch επαναλαμβάνει επίσης το περίεργο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση της Ιρλανδίας. «Είναι μια από τις πιο φιλελεύθερες χώρες στον κόσμο, από οικονομική άποψη και η πιο φιλελεύθερη στην ευρωζώνη, σύμφωνα με τον Δείκτη Οικονομικής Ελευθερίας. «Η Ιρλανδία έχει ένα συνετό εγχώριο δημοσιονομικό πλαίσιο που έχει σχεδιαστεί για να μετριάσει τους κινδύνους που προκύπτουν από τα μεγάλα και εξαιρετικά συγκεντρωμένα απροσδόκητα φορολογικά κέρδη», αναφέρει ο οίκος αξιολόγησης. Πρόωρες εκλογέςΟ Ιρλανδός πρωθυπουργός Σάιμον Χάρις θέλησε μάλιστα να αξιοποιήσει αυτή την κατάσταση, ανακοινώνοντας πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου. «Τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να ζητήσουμε από τον ιρλανδικό λαό μια νέα εντολή», δήλωσε ο Χάρις, ηγέτης του συντηρητικού κόμματος Fine Gael. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κυβερνών κόμμα Fine Gael προηγείται με 24,5% και ακολουθείται από τον κυβερνητικό εταίρο Fianna Fail με 21,5%. Το αντιπολιτευόμενο Σιν Φέιν, το οποίο ήταν στο 35% πριν από ένα χρόνο, έχει υποχωρήσει στο 18,5%, κυρίως λόγω εσωτερικών διαφωνιών. Ο μεγάλος φόβος της Ιρλανδίας ακούει στο όνομα «Ντόναλντ Τραμπ. Με την εκλογή του ως Προέδρου των ΗΠΑ και το σχέδιό του να μειώσει τους εταιρικούς φόρους και να αυξήσει τους δασμούς, το ιρλανδικό οικονομικό μοντέλο, που βασίζεται σε εκτεταμένες αμερικανικές επενδύσεις, είναι πιθανό να απειληθεί. Πηγή: naftemporiki.gr
Στεγαστική κρίση: Πονοκέφαλος η εύρεση κατοικίας στις μεγάλες πόλεις
Η έλλειψη προσφοράς και οι αυξήσεις τιμών καθιστούν το σπίτι με νοίκι δυσεύρετο, με τους νέους να αδυνατούν να αυτονομηθούν και την αγορά να πιέζεται ασφυκτικά Από τη Δήμητρα Σκούφου Τέλος δεν έχει η ανηφόρα στις τιμές των ενοικίων κατοικιών, με την Τράπεζα της Ελλάδος να εκτιμά ότι ακόμα τα ενοίκια δεν έχουν φτάσει το ανώτατο επίπεδο. Σύμφωνα με στοιχεία και μελέτες της αγοράς ενοικίασης κατοικιών στην Ελλάδα, η μείωση της προσφοράς, κυρίως στις μεγάλες πόλεις όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, εκτινάσσει τις τιμές, με τους ενοικιαστές να επιδίδονται σε «κυνήγι θησαυρού» για να βρουν στέγη. Συχνά αναγκάζονται να κάνουν εκπτώσεις στις απαιτήσεις τους, όπως για την παλαιότητα του ακινήτου, το είδος θέρμανσης ή την ύπαρξη πάρκινγκ. Από την άλλη, όσοι ήδη είναι ενοικιαστές, συχνά αποδέχονται τις αυξήσεις που ζητούν οι ιδιοκτήτες με τη λήξη του συμβολαίου τους, γνωρίζοντας ότι δύσκολα θα βρουν άλλο ακίνητο για ενοικίαση. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οικονομικούς αναλυτές και μεσίτες, το πρόβλημα του κόστους στέγασης τα τελευταία χρόνια οφείλεται στην εκτεταμένη επενδυτική εκμετάλλευση της κατοικίας, κυρίως για βραχυχρόνια μίσθωση, στον μεγάλο αριθμό κλειστών ακινήτων (είτε λόγω ανάγκης ανακαίνισης είτε λόγω δεσμεύσεων όπως οι πλειστηριασμοί) και στην περιορισμένη προσφορά νέων κατασκευών, παρά την ανάκαμψη της οικοδομικής δραστηριότητας. «Τα δεδομένα στην αγορά έχουν αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Η στροφή πολλών ιδιοκτητών στη βραχυχρόνια μίσθωση και το αυξημένο κόστος ανακαινίσεων, που δεν μπορούν να αντέξουν αρκετοί, κράτησαν κλειστά τα ακίνητα, μειώνοντας το διαθέσιμο απόθεμα και πυροδοτώντας τις τιμές», αναφέρει ο μεσίτης Απόστολος Ιγνατιάδης. Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλοί ιδιοκτήτες που αντιμετώπισαν στο παρελθόν ασυνεπείς ενοικιαστές, επιλέγουν πλέον είτε να κρατούν τα ακίνητά τους κλειστά είτε να τα ενοικιάζουν μόνο σε γνωστούς. Ετσι, οι τιμές στα λίγα διαθέσιμα ακίνητα είναι αυξημένες. Ερευνα του Eteron.org το 2022 εκτίμησε ότι μετά τη δεκαετή κρίση, ένα στα τέσσερα διαμερίσματα στα μεγάλα αστικά κέντρα παραμένει κενό, με τον συνολικό αριθμό των κλειστών κατοικιών να προσεγγίζει το ένα εκατομμύριο, εκ των οποίων τα μισά βρίσκονται στην Αττική. Η έρευνα έδειξε ότι το 35,4% όσων μίσθωναν κατοικία θεωρούσαν το υψηλό ενοίκιο πρωταρχικό πρόβλημα και το 29,2% δυσκολεύονταν στην εύρεση ακινήτου προς ενοικίαση. Παράλληλα, σχεδόν οι μισοί (42,3%) είχαν αντιμετωπίσει αυξήσεις. Κίνητρα. Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) Στράτος Παραδιάς υποστηρίζει ότι τα ενοίκια θα μειωθούν μόνο εάν τα κλειστά ακίνητα βγουν στην αγορά, και για αυτό η πολιτεία πρέπει να δώσει κίνητρα στους ιδιοκτήτες να τα ανακαινίσουν ή να τα μετατρέψουν από βραχυχρόνια σε μακροχρόνια μίσθωση. Οσο δεν αυξάνεται η προσφορά, η ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης θα διατηρεί τις τιμές υψηλές. Οι υψηλές τιμές των ενοικίων αποτελούν βασικό λόγο που οι νέοι στην Ελλάδα παραμένουν στο πατρικό τους. Σύμφωνα με τη Eurostat, επτά στους δέκα Ελληνες μένουν στο σπίτι των γονιών τους, με μέση ηλικία τα 30,7 έτη, καθώς το κόστος ενοικίασης ξεπερνά το 70% των μηνιαίων αποδοχών, ακόμα και για μικρά διαμερίσματα έως 50 τ.μ., όπου οι τιμές ξεκινούν από 400-450 ευρώ. Σύμφωνα με την πλατφόρμα Spitogatos, το γ’ τρίμηνο του 2024 οι τιμές των ενοικίων αυξήθηκαν σε σχέση με το 2023 κατά 7,1% στο κέντρο της Αθήνας, 7,9% στη Δυτική Αττική, 9,7% στον Πειραιά, 10,5% στον Δήμο Θεσσαλονίκης και 20% σε άλλες περιοχές του Νομού Θεσσαλονίκης. Αντίστοιχα, η RE/MAX Ελλάς καταγράφει αύξηση 5,6% στην επικράτεια το 2024 συγκριτικά με το 2023, δείχνοντας τη συνεχιζόμενη ανοδική τάση της αγοράς ακινήτων τα τελευταία χρόνια. Πηγές: Premium έκδοση ΤΑ ΝΕΑ & ot.gr