Τζον Πόλσον στο Capital.gr: Η Ελλάδα θα αναπτύσσεται για δεκαετίες αν συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις
Συνέντευξη στην Ελευθερία Κούρταλη Ισχυρή “ψήφο εμπιστοσύνης” στην Ελλάδα, το Χρηματιστήριο Αθηνών, τις ελληνικές τράπεζες καθώς και την κυβέρνηση δίνει, με συνέντευξή του στο Capital.gr ο Αμερικανός μεγαλοεπενδυτής Τζον Πόλσον. Η ιστορία του κ. Πόλσον στην Ελλάδα, όπως είναι γνωστό, ξεκίνησε πριν από αρκετά χρόνια, καθώς επέλεξε να επενδύσει στη χώρα μας την πολύ δύσκολη περίοδο των μνημονίων, με τοποθετήσεις σε ελληνικές τράπεζες – ένα στοίχημα το οποίο αποδείχθηκε δύσκολο. Ωστόσο σήμερα, με την Ελλάδα να έχει ανέβει πολλά επίπεδα στην σκάλα των επενδυτικών αξιολογήσεων – από το junk που κατρακύλησε το 2010, στην επενδυτική βαθμίδα πλέον- έχει πολλούς λόγους να αισιοδοξεί. Ο έμπειρος επενδυτής ο οποίος σύμφωνα με αναφορές βρίσκεται υψηλά στις προτιμήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ως ο επόμενος υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ εάν ο ίδιος εκλεγεί τον Νοέμβριο, επισημαίνει στο Capital.gr πως οι ισχυρές επιδόσεις και η υπεραπόδοση της ελληνικής οικονομίας θα συνεχιστούν, ενώ παρά τις ήδη εντυπωσιακές επιδόσεις που καταγράφει τα τελευταία χρόνια, θεωρεί πως το ελληνικό χρηματιστήριο εξακολουθεί να είναι υποτιμημένο και προσφέρει σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες. Άλλωστε εκτός από βασικός μέτοχος της Τράπεζας Πειραιώς, κατέχει το 9,99% της ΕΥΔΑΠ, έχει θέσεις και στην Alpha Bank, ενώ συμμετέχει με σημαντικά ποσοστά στις εταιρίες ειδικού σκοπού που διαπραγματεύονται στην Εναλλακτική Αγορά, στις οποίες Τράπεζα Πειραιώς και Alpha Bank εισέφεραν μεγάλο μέρος των ομολόγων μεσαίας εξοφλητικής προτεραιότητας (mezzanines) – τις Phoenix Vega Mezz, SunriseMezz και Galaxy Cosmos Mezz. Ο δισεκατομμυριούχος επενδυτής μιλά για τους λόγους που οδήγησαν στο πολύ πετυχημένο placement της Τράπεζας Πειραιώς στην οποία και διατηρεί το 18,62%, και δίνει εύσημα στο προσωπικό success story του CEO της συστημικής τράπεζας, κ. Χρήστο Μεγάλου, εκτιμώντας πως θα δημιουργήσει περισσότερη αξία για την Πειραιώς το επόμενο διάστημα. Ο κ. Πόλσον, ο οποίος συνεχίζει να επενδύει και να στηρίζει την Ελλάδα, όπως έχει επισημάνει και σε πρόσφατες ομιλίες τους στα ετήσια συνέδρια της Capital Link Invest in Greece στις ΗΠΑ, δηλώνει ιδιαίτερα αισιόδοξος για τις προοπτικές των ελληνικών τραπεζών γενικότερα και διαμηνύει πως εάν η Ελλάδα συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις, τον δρόμο της δημοσιονομικής σύνεση και ανάπτυξης με γνώμονα τις επενδύσεις που χάραξε η σημερινή κυβέρνηση, μπορεί να αναπτυχθεί για δεκαετίες και να γίνει οικονομικό μοντέλο για άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ο μετασχηματισμός της Ελλάδας από την εποχή της κρίσης χρέους είναι αξιοσημείωτη και μετά από 13 χρόνια ανέκτησε την επενδυτική βαθμίδα το 2023. Πιστεύετε ότι αυτή η θετική επίδοση θα συνεχιστεί; Η επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα αποτελεί απόδειξη της εξαιρετικής ανάκαμψης που έχει επιτύχει η Ελλάδα υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Από το 2019, ακόμη και με την πανδημία, το ΑΕΠ έχει αυξηθεί πάνω από 8%, η ανεργία μειώθηκε από 19% το 2018 σε 11% σήμερα, οι τιμές των οικιστικών ακινήτων αυξήθηκαν κατά 50% και οι αφίξεις τουριστών έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ. Αυτές οι θετικές τάσεις συνεχίζονται. Επί του παρόντος, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ κινείται πάνω από 2% ετησίως, σαφώς υψηλότερος από τον μέσο όρο της ευρωζώνης όπου η ανάπτυξη είναι σχεδόν μηδενική. Οι τιμές των ακινήτων αυξήθηκαν κατά 12% το τρίτο τρίμηνο του 2023, έναντι πτώσης 2,1% στη ζώνη του ευρώ. Τα 36 δισεκατομμύρια ευρώ από τα κεφάλαια NextGenerationEU που θα έρθουν συνολικά στην Ελλάδα, αντιστοιχούν στο 17% του ΑΕΠ, το υψηλότερο ποσοστό για οποιαδήποτε από τις χώρες της ΕΕ. Δεδομένων όλων αυτών των θετικών εξελίξεων, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι το ελληνικό χρηματιστήριο ενισχύθηκε κατά περίπου 40% το 2023 και ότι ο δείκτης οικονομικού κλίματος στην Ελλάδα βρίσκεται σαφώς σε επεκτατικό έδαφος στο 108,4, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης ο οποίος βρίσκεται σε έδαφος συρρίκνωσης και στο 96,3. Αυτό μας λέει ότι οι ιδιώτες, οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές έχουν όλοι αυξανόμενη εμπιστοσύνη στο μέλλον της Ελλάδας. Εμείς συμμεριζόμαστε αυτή την αισιοδοξία. Εντοπίζετε κάποιους κινδύνους, ωστόσο, για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας; Όσον αφορά τους κινδύνους, υπάρχει πάντα η πιθανότητα εξωτερικών κραδασμών, αλλά τα καλά νέα είναι ότι η Ελλάδα έχει γίνει πολύ πιο ανθεκτική. Για να διαφυλάξει αυτά που δύσκολα κέρδισε και να διατηρήσει την ανοδική της τροχιά, η Ελλάδα συνεχίζει να βελτιώνει τη διοικητική της λειτουργία. Ένα πιο αποτελεσματικό κράτος θα βοηθήσει στην επιτάχυνση των επενδύσεων και στην απελευθέρωση της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα περαιτέρω μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης του ιδιωτικού τομέα, διατηρώντας παράλληλα τη δημοσιονομική σύνεση. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επιδιώκει το σωστό μείγμα φιλοεπενδυτικών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων. Η Ελλάδα είναι πολύ τυχερή που τον έχει πολιτικό ηγέτη της. Το Χρηματιστήριο Αθηνών έχει καταγράψει πολύ ισχυρές επιδόσεις πρόσφατα, εξασφαλίζοντας το 2023 τη 2η θέση σε αποδόσεις διεθνώς. Πιστεύετε ότι τα ελληνικά περιουσιακά στοιχεία εξακολουθούν να είναι ελκυστικά; Πού βλέπετε τις μεγαλύτερες ευκαιρίες; Παρά τις εντυπωσιακές επιδόσεις του, το ελληνικό χρηματιστήριο εξακολουθεί να είναι υποτιμημένο και πιστεύουμε ότι συνεχίζει να έχει σημαντικά περαιτέρω περιθώρια ανόδου. Για παράδειγμα, κοιτάξτε την Τράπεζα Πειραιώς. Αν και η τιμή της μετοχής της αυξήθηκε κατά 120% το 2023 και άλλο 20% το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, η Πειραιώς εξακολουθεί να διαπραγματεύεται με μόλις 5 φορές τα εκτιμώμενα κέρδη του 2024 (P/Ε) και στο 65% της λογιστικής αξίας. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες με παρόμοιες χρηματοοικονομικές μετρήσεις και μετρήσεις απόδοσης, διαπραγματεύονται πάνω από τη λογιστική αξία ή στο ίδιο επίπεδο με αυτήν. Αυτό υποδηλώνει ανοδικά περιθώρια της τάξης του 50% ή περισσότερο. Τα ακίνητα είναι ένας άλλος τομέας με σημαντικά περιθώρια ανόδου. Παρά τις ήδη εντυπωσιακές επιδόσεις, οι τιμές των ακινήτων εξακολουθούν να παραμένουν κάτω από την κορυφή πριν το 2008. Καθώς η ελληνική οικονομία συνεχίζει να έχει καλύτερες επιδόσεις από άλλες στη ζώνη του ευρώ, αναμένουμε περαιτέρω εισροές επενδύσεων σε αυτά τα τμήματα της αγοράς που παραμένουν υποτιμημένα. Είστε ο μεγαλύτερος ιδιώτης επενδυτής στην Τράπεζα Πειραιώς. Η Πειραιώς είχε μια εντυπωσιακή ανάκαμψη, η μετοχή της σημείωσε ράλι και η αποεπένδυση του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ήταν απόλυτα επιτυχής. Πώς βλέπετε αυτές τις εξελίξεις; Τα εύσημα πρέπει να πάνε στον Διευθύνοντα Σύμβουλο, Χρήστο Μεγάλου, ο οποίος έχει προσφέρει στην τράπεζα εξαιρετική πορεία. Αφαίρεσε τα NPEs από τον ισολογισμό, μείωσε το κόστος, διαφοροποίησε τις γραμμές εσόδων, ενίσχυσε τα κεφάλαια και απέφερε ισχυρή κερδοφορία, με όλα αυτά να οδηγούν σε μια πολύ επιτυχημένη ιδιωτικοποίηση. Το
Π. Πετράκης – Μόνο με ανάπτυξη 3% θα δούμε αγοραστική δύναμη Ευρώπης
Η κυβέρνηση έχει την ευθύνη να κάνει πολιτική με όλο το νόημα της λέξης, δηλαδή να αλλάξει το παιχνίδι. Η ευκαιρία είναι μοναδική για να ανεβάσει στροφές, να επιδοθεί σε μια μεταρρυθμιστική προσπάθεια και όχι day to day management, να βάλει τις βάσεις για μια μακροχρόνια ανάπτυξη, η οποία θα φέρει το κατά κεφαλήν ΑΕΠ κοντά στο μέσο ευρωπαϊκό όρο, λέει στο Liberal ο οικονομολόγος Παναγιώτης Πετράκης. Η σκληρή πραγματικότητα, όπως λέει, είναι ότι αν θέλουμε να πλησιάσουμε το εισόδημα των βαλκάνιων γειτόνων, όπως των Ρουμάνων, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ως κοινωνία σε τι χώρα θέλουμε να ζούμε στο μέλλον. Και να γίνουμε πιο ελκυστικοί στις ξένες επενδύσεις, να τρέξουμε ένα ολιστικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα, να βάλουμε 500.000 επιπλέον ανθρώπους στην αγορά εργασίας, να μειώσουμε τη φοροδιαφυγή στο 13%. Είναι σημαντικό να εκτιμήσουμε και αξιοποιήσουμε τη «χρυσή» αυτή ευκαιρία, όπως αποκαλεί, τη τρέχουσα τετραετία, καθώς βλέπει ότι έρχονται πιο «γκρίζα» χρόνια, με άνοδο του εθνικοπατριωτικού λαϊκισμού στην ΕΕ, μαζί με τυχόν νίκη του Τραμπ στις ΗΠΑ, αλλά και το πρόβλημα του δημοσίου χρέους μπροστά μας. Συνέντευξη στον Γιώργο Φιντικάκη Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα σε όρους αγοραστικής δύναμης είναι στο 67% του μέσου όρου της ΕΕ, υψηλότερα μόνο από τη Βουλγαρία. Παρά την ανάπτυξη, η Ελλάδα παραμένει ο φτωχός συγγενής της ΕΕ. Πώς αλλάζει αυτό; Η παρατήρηση σας είναι ορθή. Αν θέλουμε να αλλάξει η εικόνα, πρέπει να δώσουμε πολύ μικρότερη σημασία στην έννοια του πολιτικού κόστους και πολύ μεγαλύτερη σημασία στον ορθολογισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη, κυρίως μέσα από 5 βασικές στρατηγικές. 1. Να διατηρηθεί η προβλεπόμενη αναπτυξιακή ένταση και να αποφευχθεί κάθε παρέκκλιση από αυτήν, στηριζόμενη κυρίως στην επενδυτική δραστηριοποίηση, δημόσιας και ιδιωτικής. Η αύξηση των επενδύσεων θα φέρει και τη βελτίωση της συνολικής παραγωγικότητας όπου υστερούμε διαχρονικά. Αυτή η αναπτυξιακή ένταση περιλαμβάνει μία αξιόλογη βελτίωση του μέσου πραγματικού μισθού ανά εργαζόμενο μέχρι το 2027 της τάξης του 34% σε σχέση με το 2022. Σε κάθε περίπτωση η αγοραστική δύναμη πρέπει να διατηρείται τουλάχιστον σταθερή γιατί διαφορετικά προκαλείται κύμανση της οικονομικής δραστηριότητας. 2. Να αναπτυχθούν πολιτικές ώστε να πειστούν να μπουν στην αγορά εργασίας 500.000 πολίτες (κυρίως γυναίκες και νέοι) οι οποίοι σήμερα βρίσκονται εκτός εργασίας και εκπαίδευσης (23% του πληθυσμού έναντι 18,2% του ευρωπαϊκού μέσου όρου). Αυτό θα βελτίωνε σημαντικά τους αναπτυξιακούς ρυθμούς αλλά θα βελτίωνε και τα προσωπικά εισοδήματα. Δείτε τι συμβαίνει με την αγορά εργασίας της Γερμανίας των 83 εκατομμυρίων, όπου απουσιάζει κάθε προοπτική μεγέθυνσης της αγοράς εργασίας. Τα γερμανικά επιμελητήρια εκτιμούν ότι το έλλειμμα σε εργαζόμενους φτάνει το 1,8 εκατομμύρια και για το λόγο αυτό το Βερολίνο έχει βάλει μπροστά οργανωμένο σχέδιο προσέλκυσης εξειδικευμένων εργαζομένων από το εξωτερικό. Έχουμε ακριβώς το ίδιο πρόβλημα. 3. Να μειωθεί η φοροδιαφυγή και η «μαύρη» οικονομία στα επίπεδα γύρω στο 13% από 17% που εκτιμάται σήμερα, ώστε να εξοικονομηθούν πόροι για τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης και την ενίσχυση κρίσιμων υποδομών υγείας και παιδείας. Αν αντιμετωπιστεί το «μαύρο» χρήμα, ένα μεγάλο μέρος του θα εμφανιστεί, άρα θα αυξηθεί το ΑΕΠ και θα βελτιωθεί και η επίδοση μας ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. 4. Να προχωρήσει ένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα με έμφαση τους εξής τομείς: i) Νομοθέτηση και αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους, ii) Λειτουργικότητα δικαιοσύνης και αποτελεσματικότητα απονομής της, iii) Χωροταξικός ορθολογισμός (εγκατάστασης παραγωγικών δραστηριοτήτων – βελτίωση της σχέσης επιχειρηματικότητας και τοπικών κοινωνιών. 5. Να γεφυρωθούν τα χάσματα δεξιοτήτων (εκπαίδευση, επιμόρφωση) για να βελτιωθούν οι αμοιβές των εξειδικευμένων εργαζομένων και να λυθούν θέματα απουσίας κατάλληλου εργατικού δυναμικού. Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι πολλοί Βαλκάνιοι γείτονές μας, όπως Κροατία, Ρουμανία και Σλοβενία, έχουν καλύτερες επιδόσεις ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ; Τι σωστό έκαναν αυτές οι χώρες που δεν κάναμε εμείς, για να καλύψουν τη διαφορά και συχνά να μας ξεπεράσουν την τελευταία 20ετία; Προφανώς, όλες αυτές οι χώρες είναι πολύ ελκυστικότερες για τις ξένες επενδύσεις, έχουν πολύ χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές και ένας λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι ουδέποτε είχαν υψηλό δημόσιο χρέος. Χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος επιβάλλουν και υψηλή φορολογία για να το εξυπηρετούν. Αλλά οι πρώην Ανατολικές χώρες, τόσο όσο ανήκαν στη σφαίρα επιρροής της τότε ΕΣΣΔ, όσο και μετά, ουδέποτε απέκτησαν υψηλό δημόσιο χρέος. Μπήκαν στην ΕΕ με σχέση χρέους προς ΑΕΠ 30% και 40% και φυσικά ποτέ δεν μπήκαν σε μνημόνια. Συνυπολογίζοντας αυτά, αλλά και το υψηλό country risk που είχε όλα τα πολλά προηγούμενα χρόνια η Ελλάδα λόγω των μνημονίων, αποκτά μια καλή εξήγηση γιατί η χώρα υστερεί ακόμη ως επενδυτικός προορισμός έναντι των γειτόνων μας. Τι πρέπει να κάνουμε για να τους «πιάσουμε»; Να τρέξουμε πολύ γρηγορότερα απ’ ότι σήμερα. Μόνο με ένα ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3% τα επόμενα χρόνια, θα φτάσουμε να μιλάμε για ένα κατά κεφαλήν ΑΕΠ κοντά στον ευρωπαϊκό μέσον όρο. Η οικονομία τα πηγαίνει σχετικά καλά αλλά επειδή όλοι «τρέχουν», κάθε χώρα κάνει ό,τι μπορεί για να γίνει πιο ανταγωνιστική, πρέπει να κάνουμε όλα τα πέντε παραπάνω βήματα, για να προσελκύσουμε όχι μόνο περισσότερες επενδύσεις, αλλά κυρίως ποιοτικότερες. Έχουμε ανάγκη από επενδύσεις σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, όχι σε ακίνητα και κατοικίες, όπως πέρυσι, που δεν ήταν τελικά μια ιδιαίτερα επιτυχημένη χρονιά στον τομέα αυτό. Πώς θα καταφέρουμε να βελτιώσουμε την ποιότητα των επενδύσεων στην Ελλάδα κε Πετράκη; Μειώνοντας τον επιχειρηματικό κίνδυνο στην Ελλάδα με βάση τα βήματα που σας έχω ήδη περιγράψει. Βέβαια, αυτά για να γίνουν και να αφομοιωθούν από το κρατικό μηχανισμό μιας χώρας και να αποδώσουν, θέλουν 3 -4 χρόνια. Δηλαδή, ακόμη και όταν οι αλλαγές είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, όπως αυτές που γίνονται την περίοδο αυτή στη Δικαιοσύνη, παίρνουν χρόνο στο κρατικό μηχανισμό να τις αφομοιώσει, μαζί με τις εφαρμοστικές αποφάσεις, τις υπουργικές αποφάσεις, κλπ. Έχουμε τις προϋποθέσεις για να το κάνουμε αυτό, αρκεί να υπάρχει μια συγκροτημένη αντίληψη ως προς το τι επιδιώκουμε στο μέλλον. Εννοείτε, μια σαφή άποψη ως κοινωνία σε τι χώρα θέλουμε να ζούμε στο μέλλον… Ακριβώς. Να αποφασίσουμε ως κοινωνία, ως πολιτικό σύστημα, ως χώρα, σε τι κράτος θέλουμε να ζούμε τα επόμενα χρόνια, τι βάζουμε ως προτεραιότητες, ποια είναι η κατεύθυνση που θέλουμε να τραβήξουμε. Αν θέλουμε πραγματική βελτίωση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ και των μισθών
Η Δυναμική της Σχολής Ηγετικής Πρακτικής του CEO Clubs Greece
Το 2021, το CEO Clubs Greece ίδρυσε τη Σχολή Ηγετικής Πρακτικής (School of Leadership Practice): μία μοναδική εκπαιδευτική πλατφόρμα που σκοπό έχει να δημιουργεί και να φιλοξενεί σειρά προγραμμάτων ειδικά προσαρμοσμένα στις ανάγκες των Ελλήνων CEOs. Τα προγράμματα αυτά βασίζονται σε ένα υβριδικό σχήμα που συνδυάζει την ακαδημαϊκή γνώση και έρευνα με την πρακτική εξέταση κάθε θεματικής, ιδιαίτερα μέσα από παρουσιάσεις κορυφαίων Ελλήνων CEOs ή experts που λειτουργούν ως visiting practitioners και μοιράζονται την εξειδικευμένη εμπειρία τους. Τρία χρόνια μετά, συζητούμε με την κυρία Γεωργία Καρτσάνη, Ιδρύτρια και Πρόεδρο του CEO Clubs Greece και τον Δρ Πολυδεύκη Λουκόπουλο, Chairman and Managing Director, Signify Hellas SA και Vice President Education & Learning, CEO Clubs Greece, οι οποίοι απετέλεσαν την κινητήριο δύναμη πίσω από τη Σχολή Ηγετικής Πρακτικής. – Κυρία Καρτσάνη, μιλήστε μας για την έμπνευση που οδήγησε στην ίδρυση της Σχολής Ηγετικής Πρακτικής. Γ.Κ.: Η έμπνευση κάθε πρωτοβουλίας του οργανισμού μας πηγάζει από τις ανάγκες των μελών μας, τις αξίες μας, και το στρατηγικό μας αφήγημα, ο μοναδικός συνδυασμός των οποίων μας οδηγεί συνεχώς στην ανεύρεση νέων τρόπων και μεθόδων ώστε να εξασφαλίζουμε στα μέλη μας – τους σημαντικότερους CEOs της Ελλάδος – τη στήριξη που τους αξίζει. Η διαρκής βελτίωση των ηγετικών τους ικανοτήτων μέσα από τη διά βίου μάθηση (life-long learning), συνδυάζοντας πρακτικές και αναλύσεις τόσο από τη διεθνή, όσο και από την τοπική πραγματικότητα, αποτελεί αναμφισβήτητα προτεραιότητα. H ίδρυση της Σχολής Ηγετικής Πρακτικής ήρθε να καλύψει ένα σημαντικό κενό που προέβλεψε το CEO Clubs Greece καθώς, μέχρι πρόσφατα, τέτοια υποστήριξη για τους Έλληνες CEOs ήταν διαθέσιμη είτε διαδικτυακά, είτε στο εξωτερικό. Μέσω της Σχολής Ηγετικής Πρακτικής, δημιουργήσαμε για πρώτη φορά στην Ελλάδα την κατάλληλη δομή που συνδυάζει τις ερευνητικές, ακαδημαϊκές, και ευρύτερα εκπαιδευτικές εμπειρίες του εξωτερικού με τις ιδιαιτερότητες της Ελληνικής πραγματικότητας, ώστε το αποτέλεσμα να μην είναι απλώς θεωρητικό αλλά να ανταποκρίνεται στις συγκεκριμένες ανάγκες των μελών μας. – Κύριε Λουκόπουλε, τι έχει επιτύχει η Σχολή Ηγετικής Πρακτικής μέχρι σήμερα; Π.Λ.: Σε συνέχεια του αρχικού οράματος πάνω στο οποίο βασίστηκε η ίδρυση και λειτουργία της, η Σχολή Ηγετικής Πρακτικής του Club μας έχει να παρουσιάσει δύο μεγάλες επιτυχίες. Κατ’ αρχήν, την επιτυχή ολοκλήρωση του Board Practice Development Program που αποτελείτο από ένα τρίπτυχο ενοτήτων (courses), η καθεμία από τις οποίες ανέπτυξε μία διαφορετική πτυχή του ρόλου ενός μέλους Διοικητικού Συμβουλίου, προσφέροντας ενδελεχή γνώση και σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στους συμμετέχοντες CEOs που επιδιώκουν να διευρύνουν την καριέρα τους τόσο την Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Διευθυντής του προγράμματος ήταν ο κ. Andrew Kakabadse, καθηγητής διακυβέρνησης και ηγεσίας στο Henley Business School, Πρόεδρος του Henley Directors’ Forum και επίτιμος καθηγητής στο Cranfield University, ενώ ο κ. Μιχάλης Η. Οικονομάκης, Εκτελεστικός Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Πέτρος Πετρόπουλος, διετέλεσε Chairman Practitioner του προγράμματος. Επιπλέον, η αρχική δομή που προέβλεπε συγκερασμό ακαδημαϊκής θεωρίας και πράξης εξελίχθηκε σε μία ακόμα πιο ολοκληρωμένη εκπαιδευτική εμπειρία καθώς πλαισιώθηκε από ενδελεχή ανάλυση (assessment) των ικανοτήτων και των χαρακτηριστικών του κάθε συμμετέχοντος και ατομικά coaching sessions μεταξύ των συμμετεχόντων και των εκπαιδευτών. Ένα ακόμη πολύ σημαντικό πλεονέκτημα για τους συμμετέχοντες στο συγκεκριμένο πρόγραμμα υπήρξε η συνεργασία της Σχολής Ηγετικής Πρακτικής με τις παγκοσμίου εμβέλειας συμβουλευτικές εταιρείες KPMG και RSM. Οι απόφοιτοι και των τριών εκπαιδευτικών ενοτήτων του Board Practice Development Program έχουν για πρώτη φορά πρόσβαση σε εξατομικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες οι οποίες περιλαμβάνουν αξιολόγηση του κάθε CEO ως πιθανό υποψήφιο σε θέσεις ΔΣ και αντίστοιχη καθοδήγηση για τη βελτίωση της τοποθέτησής του (positioning) στην Ελληνική αγορά αλλά και συμβουλευτικές υπηρεσίες που αφορούν στην εταιρεία και σχετίζονται με τις απαιτήσεις και τη διακυβέρνηση (governance) θέσεων ΔΣ στην Ελλάδα. – Ποια είναι τα σχέδια της Σχολής Ηγετικής Πρακτικής για το 2024; Π.Λ.: Έχοντας ολοκληρώσει τον πρώτο εκπαιδευτικό κύκλο πάνω σε θέματα Corporate Governance και Directorship Development, εισάγουμε το 2024 ένα νέο πρόγραμμα που εστιάζει στην Ανάπτυξη Ηγεσίας. Το πρόγραμμα αυτό αποτελείται και πάλι από τρία μέρη – τρία Masterclasses – που συνδυάζουν θεωρία, πρακτική και coaching και βοηθούν τους συμμετέχοντες να κατανοήσουν πλήρως τους βασικούς X-factors της ηγεσίας, απαραίτητους για κάθε CEO που καλείται να ηγηθεί της εταιρείας του εν μέσω καταιγιστικών αλλαγών επιτυγχάνοντας παράλληλα βιώσιμη ανάπτυξη και ουσιαστικό θετικό αντίκτυπο στο κοινωνικό σύνολο. Το πρώτο MasterClass πάνω στη Νευροεπιστήμη της Ηγεσίας ολοκληρώθηκε ήδη στο τέλος Φεβρουαρίου, υπό την καθοδήγηση του Δρα Νικόλαου Δημητριάδη, Επικεφαλής Neuro Services του Optimal Group. Συνδυάζοντας neuro-testing, θεωρία, πρακτική και coaching, οι συμμετέχοντες μυήθηκαν στην εφαρμογή της νευροεπιστήμης πάνω στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων και διαχείρισης έντονων συναισθημάτων σε περιόδους κρίσεων, χρησιμοποιώντας αποτελεσματικά τη διαίσθηση και την ορθολογική σκέψη και χρησιμοποιώντας τεχνικές συγχρονισμού εγκεφάλου και μοντέλα επιστημονικής πειθούς στην επικοινωνία τους. Το δεύτερο Masterclass, “Building Executive Presence”, τελεί υπό την καθοδήγηση του Andy Atkins, Senior Vice President & Partner, Executive & Team Performance Practice Leader στην BTS, ενός από τους δυνατότερους και σημαντικότερους experts παγκοσμίως σε θέματα executive presence. Η ενότητα αυτή θα εστιάσει στα χαρακτηριστικά εκείνα της προσωπικότητας του ηγέτη που βοηθούν στην καλλιέργεια μίας κουλτούρας έμπνευσης, εμπιστοσύνης, αφοσίωσης, και αξιοπιστίας μέσα στον οργανισμό, βελτιστοποιώντας έτσι την εφαρμογή της εκάστοτε στρατηγικής. Τέλος, το τρίτο Masterclass θα επικεντρωθεί, υπό την καθοδήγηση του Thomas Kolster, γνωστού και ως “Mr. Goodvertising” Συμβούλου Μάρκετινγκ & Βιωσιμότητας, Διεθνή Ομιλητή και Συγγραφέα, στην επίτευξη του καλύτερου αποτελέσματος (impact) σε ευρεία κλίματα, εμπνέοντας απτές αλλαγές και βοηθώντας τους συμμετέχοντες να αναπτύξουν το όραμά τους για το μέλλον και την ικανότητά τους να το επικοινωνούν αποτελεσματικά έτσι ώστε να αποτελούν πηγή έμπνευσης για μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες. – Ποια είναι τα σχέδιά σας για τη Σχολή Ηγετικής Πρακτικής στο μέλλον; Γ.Κ.: Η Σχολή Ηγετικής Πρακτικής του Club μας έχει ήδη ξεπεράσει τις αρχικές μας προσδοκίες τόσο ως προς το έργο που έχει επιτύχει μέχρι σήμερα όσο και στην απήχηση που έχει ανάμεσα στα μέλη μας. Η ενασχόλησή της Σχολής με καίριες θεματικές της εποχής μας, η συμβολή των καλύτερων experts του είδους, επιλεγμένους τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό, η έμφαση στην εφαρμογή της θεωρίας στην πράξη, και οι στρατηγικές συμμαχίες που εμπλουτίζουν τα προγράμματά μας δηλώνουν ήδη τη δυναμική της Σχολής. Παράλληλα, ως εκπαιδευτικό “όχημα” του
Λεωνίδας Δρακόπουλος: Βασικός στόχος της AWS είναι ο εκδημοκρατισμός των τεχνολογιών Gen AI
Ο Tech Lead, Greece – Cyprus – Malta της AWS σε μια αποκλειστική συνέντευξη στο Startupper Τον τελευταίο χρόνο σε όποιο tech event και εάν παρευρεθεί κανείς το νούμερο 1 θέμα συζήτησης είναι η τεχνητή νοημοσύνη και όχι αδίκως. Η αλήθεια είναι ότι οι τεχνολογίες AI δεν είναι κάτι καινούριο. Για την ακρίβεια, χρησιμοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια σε πολλούς τομείς χωρίς ο χρήστης να έχει άμεση επαφή μαζί τους, αλλά να απολαμβάνει τα όποια οφέλη τους. Ωστόσο αυτό που πραγματικά έφερε την επανάσταση στον χώρο είναι η εμφάνιση των μοντέλων δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης (Generative AI). Οι περισσότεροι ίσως να έχουμε συνδέσει την Gen AI στο μυαλό μας αποκλειστικά με τα chatbots, όμως οι εφαρμογές της είναι πραγματικά αμέτρητες. Αυτό είναι κάτι που άλλωστε αποδεικνύεται εάν κοιτάξει κανείς τις Gen AI λύσεις της AWS, η οποία έχει εξελιχθεί σε μια από τις ηγέτιδες δυνάμεις παγκοσμίως στον κλάδο. Στο πλαίσιο αυτό το Startupper μίλησε αποκλειστικά με τον Λεωνίδα Δρακόπουλο, Tech Lead, Greece – Cyprus – Malta της AWS για όλες τις νέες πρωτοβουλίες και τα σχέδια του tech κολοσσού πάνω στην Gen AI. Όπως τόνισε ο κ. Δρακόπουλος «στην AWS, ο βασικός μας στόχος είναι ο εκδημοκρατισμός τεχνολογιών ΑΙ και ML όπως είναι και GenAI τεχνολογίες καθιστώντας τις προσβάσιμες σε οποιονδήποτε θέλει να τις χρησιμοποιήσει». Startupper: Πείτε μας λίγα λόγια για εσάς. Πώς ξεκίνησε η επαγγελματική σας σταδιοδρομία στην AWS; Πώς θα χαρακτηρίζατε το «ταξίδι» σας μέχρι τώρα; Λεωνίδας Δρακόπουλος: Θα έλεγα ξεκίνησε λίγο τυχαία! Περίπου πριν 8 χρόνια δούλευα στο Λονδίνο σε μία μεγάλη πολυεθνική εταιρία τεχνολογίας και πιο συγκεκριμένα έχτιζα εφαρμογές για πελάτες πάνω στην πρόσφατα released Cloud Computing πλατφόρμα τους, όταν ο όρος Cloud θα έλεγα δεν ήταν τόσο διαδεδομένος. Ένας φίλος μου τότε μου έκανε μία επαφή με έναν υπάλληλο της AWS, που τυχαίνει επίσης να είναι τώρα Start Up Technical Leader για όλο το EMEA, ο οποίος με συνέστησε για μία συνέντευξη για ένα τεχνικό ρόλο στην AWS. Καθώς προετοιμαζόμουν για την συνέντευξη με AWS έπαθα σοκ από το πόσο γρήγορα μπορούσα να αναπτύξω παραγωγικές εφαρμογές πάνω στην Cloud πλατφόρμα της AWS σε σχέση με πριν. Ευτυχώς ήμουν επιτυχής στη συνέντευξη και από τότε δεν ξανακοίταξα πίσω. Το ταξίδι ως τώρα είναι εξαιρετικό από πολλές απόψεις, με πολλές επιτυχημένες συνεργασίες με Start Ups που μόλις ξεκινούν στο Cloud και μεγάλες πολυεθνικές που υιοθετούν Cloud τεχνολογίες. Startupper: Η Gen AI είναι για πολλούς η νούμερο 1 τάση στον τομέα της τεχνολογίας διεθνώς εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο. Πόσο σημαντικός όμως είναι ο συγκεκριμένος τομέας για την AWS και σε τι βαθμό σχεδιάζει να επενδύσει στο άμεσο μέλλον σε αυτόν; Λεωνίδας Δρακόπουλος: Ναι ο GenAI τομέας είναι πολύ σημαντικός για την AWS, έχουμε επενδύσει σημαντικά και θα συνεχίσουμε να επενδύουμε. Είναι επίσης σημαντικό να αναφέρω ότι η Amazon και η AWS καινοτομούν σε AI και ML για περισσότερα από 20 χρόνια. Μερικά παραδείγματα αυτής της καινοτομίας είναι το recommendation engine προϊόντων στην Amazon.com, βελτιστοποίηση των διαδρομών ρομποτικής συλλογής στα Fulfillment Centres μας, πρόβλεψη ζήτησης προϊόντων σε πολύ μεγάλη κλίμακα, η Prime Air τεχνολογία που επιτρέπει παραδόσεις προϊόντων από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μας, η τεχνολογία στο Amazon Go που βασίζεται σε deep learning αλγορίθμους και είναι το shopping experience μας με φυσική παρουσία που επιτρέπει στους καταναλωτές να επιλέγουν αντικείμενα από το ράφι και μπορούν απλά να φύγουν από το κατάστημα με τη διαδικασία της πληρωμής να γίνεται απολύτως αυτόματα. Στην AWS, ο βασικός μας στόχος είναι ο εκδημοκρατισμός τεχνολογιών ΑΙ και ML όπως είναι και GenAI τεχνολογίες καθιστώντας τις προσβάσιμες σε οποιονδήποτε θέλει να τις χρησιμοποιήσει. Έτσι έχουμε περισσότερους από 100.000 πελάτες όλων των μεγεθών και βιομηχανιών που εμπιστεύονται και χρησιμοποιούν τις ΑΙ και ML τεχνολογίες μας όπως η Intuit, η AT&T, η Thomson Reuters, η AstraZeneca, η Ferrari, η Bundesliga, η 3M και η BMW, καθώς και χιλιάδες νεοφυείς επιχειρήσεις και κυβερνητικές υπηρεσίες σε όλο τον κόσμο. Startupper: Ποιες είναι οι Gen AI λύσεις που προσφέρει η AWS σήμερα; Ποιοι είναι οι παράγοντες και οι καινοτομίες που τις κάνουν να ξεχωρίζουν από τον ανταγωνισμό; Λεωνίδας Δρακόπουλος: Κάθε επένδυση της AWS στοχεύει στην καλύτερη εξυπηρέτηση των πελατών μας. Στην AWS, το 90% των λύσεων μας βασίζεται σε αυτά που μας λένε οι πελάτες ότι έχει σημασία για αυτούς και μερικές φορές προσθέτουμε ότι το υπόλοιπο 10% που είναι ανάγκες πελατών που έχουμε προβλέψει, αλλά οι πελάτες μας δεν μπορούν να τις περιγράψουν ακόμα. Με βάση τα παραπάνω προσδιορίσαμε τρία σημαντικά σημεία για τη γρήγορη δημιουργία και ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης ώστε να ικανοποιήσουμε τις ανάγκες των πελατών μας ολιστικά. Πρώτον, προσφέρουμε λύσεις ώστε η AWS να είναι η πιο αποδοτική πλατφόρμα για κατασκευή GenAI εφαρμογών χρησιμοποιώντας Foundational Models (FMs). Πιο συγκεκριμένα, το Amazon Bedrock είναι ο ευκολότερος τρόπος για τους πελάτες μας να δημιουργήσουν παραγωγικές εφαρμογές που βασίζονται σε AI χρησιμοποιώντας FMs, εκδημοκρατίζοντας την πρόσβαση στους πιο καινοτόμους πάροχους FMs όπως AI21 Labs, Anthropic, Cohere and Stability AI αλλά και μοντέλα αναπτυγμένα από την Amazon όπως το Titan. Δεύτερον επενδύουμε στην κατασκευή AWS υποδομής που στοχεύει στην καλύτερη αναλογία κόστους απόδοσης σε φορτία ΑΙ. Τα τελευταία πέντε χρόνια, επενδύσαμε στην κατασκευή των δικών μας Silicon Chips για να βελτιώσουμε την αναλογία απόδοσης και κόστους για απαιτητικά ΑΙ φορτία, όπως η εκπαίδευση ML μοντέλων και το λεγόμενο ML Inference, σε περιπτώσεις έως και 40%. Τα Chips μας ονομάζονται AWS Trainium και AWS Inferentia και λόγω των πλεονεκτημάτων που προσφέρουν χρησιμοποιούνται από πελάτες όπως η AirBnb, Grammarly, Hugging Face και πολλούς άλλους πελάτες μας. Τρίτον οι πελάτες χρησιμοποιούν AWS εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που βελτιώνουν ριζικά την παραγωγικότητα τους, όπως το Amazon CodeWhisperer και το Amazon Q. Οι τομείς στους οποίους προβλέπουμε ότι η χρήση GenAI θα αναπτυχθεί πολύ γρήγορα είναι η παραγωγή λογισμικού αλλά και GenAI assistants που μπορούν να λύσουν προβλήματα, να δημιουργήσουν περιεχόμενο και να κάνουν ενέργειες με βάση τα εσωτερικά δεδομένα μία εταιρίας. Το Amazon CodeWhisperer και το Amazon Q είναι λύσεις σε ακριβώς πάνω σε αυτούς τους τομείς. Startupper: Μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές Gen AI λύσεις της AWS αυτή τη στιγμή είναι
Σ. Ζαφειρακοπούλου στο BD: Το Make-A-Wish έγινε η νεράιδα των παιδιών
Η γενική διευθύντρια του Make-A-Wish (Κάνε-Μια-Ευχή) στην Ελλάδα μιλά στο BusinessDaily για το πώς ο οργανισμός κάνει πραγματικότητα τις ευχές παιδιών που νοσούν από σοβαρές ασθένειες. Μπορούν τα όνειρα και οι ευχές να γίνουν πραγματικότητα; «Δύσκολο», θα απαντήσουν πολλοί, αλλά τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο, αν είστε αισιόδοξοι, έχετε πίστη, υπομονή και φυσικά έχετε απευθυνθεί στον φιλανθρωπικό οργανισμό Make-A-Wish, ο οποίος εκπληρώνει ευχές σε παιδιά που νοσούν από σοβαρές ασθένειες. Στην Ελλάδα έχει εκπληρώσει 3.500 ευχές και παγκοσμίως 550.000 ευχές, φέρνοντας χαμόγελα και αισιοδοξία σε παιδιά που έχουν αναγκαστεί να παλεύουν με τη σκληρή πραγματικότητα από νωρίς. Η Σάντρα Ζαφειρακοπούλου γενική διευθύντρια του Make-A-Wish (Κάνε-Μια-Ευχή) στην Ελλάδα μιλά στο BusinessDaily για το πώς ο οργανισμός κουνάει το μαγικό ραβδί του και σαν μια σύγχρονη νεράιδα πραγματοποιεί τις ευχές παιδιών. Ποια είναι η επαγγελματική σου πορεία;Πιστεύω ότι οι τυχεροί άνθρωποι στη ζωή είναι αυτοί που αφενός έχουν την υγεία και τη δύναμη να ψάξουν αυτό το κάτι στο οποίο θέλουν να αφοσιωθούν και οι τυχερότεροι από τους τυχερούς είναι αυτοί που το βρίσκουν. Και αυτοί που το βρίσκουν είναι ευλογημένοι εάν καταφέρουν, ξεφεύγοντας από περιορισμούς που θέτει ο ίδιος τους ο εαυτός όσο και οι εξωτερικές συνθήκες, να προσδιορίζονται από αυτό. Πολλές φορές βέβαια αυτός ο «προορισμός» είναι τυχαίος. Εάν με ρωτούσε κάποιος στα 25 μου ποιος είναι ο δικός μου στόχος αφοσίωσης, δεν θα ήξερα να τον ονομάσω αλλά μόνο να περιγράψω στοιχεία και χαρακτηριστικά του. Επομένως, η δική μου ιστορία ζωής χωρίζεται σε Π.Ε. και Μ.Ε. ήτοι Προ Ευχών και Μετά Ευχών. Μοναχοπαίδι ζευγαριού που αγαπήθηκε σφόδρα αλλά χώρισε και εγγονή γυναίκας που έπρεπε να μείνει στην ιστορία, έλαβα πολλή αγάπη. Με αυτό το εφόδιο πορεύτηκα και η σχολική – πανεπιστημιακή μου ζωή περιλαμβάνει πολλές αλλαγές και, στην ολοκλήρωσή της (ως προς τα πτυχία) με βρήκε με πτυχίο Πολιτικών Επιστημών από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών από το London School of Economics. Με ελάχιστη γνώση του τι ήθελα να κάνω στη ζωή μου, στόχευσα στον τομέα της επικοινωνίας μια και το δυνατό μου σημείο υπήρξε η ικανότητά μου να εκφράζομαι άρτια. Υπηρέτησα τον κλάδο και στα 40 μου, όντας υψηλόβαθμο στέλεχος σε όμιλο επιχειρηματικής πληροφόρησης και μητέρα ενός 3χρονου αγοριού, ένιωσα ένα κενό που όπως και να πορευόμουν δεν γέμιζε. Ο χρόνος ποτέ δεν έφτανε και η όρεξη για δημιουργία ποτέ δεν ήταν αρκετή να καλύψει την κούραση. Κάτι «δεν πήγαινε καλά». Έτσι, άρχισα να μοιράζομαι αυτό το «κάτι δεν πάει καλά» με φίλους και γνωστούς και ο δρόμος με οδήγησε εδώ που είμαι τα τελευταία 10 χρόνια. Είμαι «διευκολυντής νεράιδων», λοιπόν. Αν υπάρξει «μετά», δεν το ξέρω αλλά σίγουρα αυτή η θέση είναι αυτή που προσδιόρισε τη ζωή μου. Και είμαι ευγνώμων. Ποια είναι η ιστορία του Make-A-Wish ;Το Make-A-Wish ιδρύθηκε το 1980 από μία μητέρα και μία παρέα αστυνομικών που λίγους μήνες πριν είχαν χαρίσει το όνειρο στο παιδί της. Ο Chris,7 ετών, πάλεψε γενναία για τη ζωή του απέναντι σε μία μορφή καρκίνου και κάποια στιγμή εξέφρασε την πιο βαθιά επιθυμία του: να δει από κοντά το ελικόπτερο της Αστυνομίας. Η διατύπωση της επιθυμίας του ήταν αρκετή να κινητοποιήσει την τοπική κοινωνία του Phoenix στην Αριζόνα της Αμερικής και στις 29 Απριλίου του 1980, ο Chris ενώ ξεκίνησε γνωρίζοντας ότι θα δει το ελικόπτερο, έζησε μία ολόκληρη μέρα σαν κανονικός αστυνομικός. Φόρεσε στολή εν ενεργεία αστυνομικού, πέταξε με το ελικόπτερο κάνοντας εναέρια περιπολία, ακολούθησε εκπαίδευση και παρασημοφορήθηκε για τη δράση του. Λίγες μέρες αργότερα έφυγε από τη ζωή αλλά η μητέρα του, η Linda, έχοντας βιώσει την ευεργετική επίδραση της πραγματοποίησης του ονείρου του, έγινε ιδρυτικό μέλος του Οργανισμού που έμελλε να γίνει ο μεγαλύτερος παγκοσμίως οργανισμός εκπλήρωσης ευχών. Πόσες ευχές έχει πραγματοποιήσει ως σήμερα ο οργανισμός στην Ελλάδα και στο εξωτερικό; Στην Ελλάδα, η πρώτη ευχή εκπληρώθηκε το Μάρτιο του 1997 και έκτοτε περισσότερα από 3.500 παιδιά έχουν ζήσει το όνειρό τους αντλώντας δύναμη για τον αγώνα ζωής τους. Οι μισές από αυτές τις ευχές έχουν εκπληρωθεί τα τελευταία 5 χρόνια, γεγονός πολύ τιμητικό μια και αποτελεί μία ένδειξη της αυξανόμενης εμπιστοσύνης των παιδιών και των οικογενειών τους. Σε όλο τον κόσμο έχουν εκπληρωθεί 550.000 ευχές, στην Αμερική και σε ακόμη 50 χώρες εκτός ΗΠΑ μέσα από 39 παραρτήματα σε 6 ηπείρους και, φυσικά, με παρουσία σε όλες τις Πολιτείες των ΗΠΑ. Ποιες είναι οι τρεις πιο ιδιαίτερες ευχές που έχετε πραγματοποιήσει; Να ξεχωρίσω τρεις είναι δύσκολο. Κάθε ευχή είναι ιδιαίτερη, το εννοώ. Όσο κι αν αγαπώ αυτό που η ομάδα των νεράιδων και των ξωτικών κάνει, προσπαθώ να αναρωτιέμαι κάθε μέρα τι θα μπορούσε να γίνει καλύτερα, διαφορετικά, αποδοτικότερα, εντυπωσιακότερα. Προσπαθώ να μην είμαι “ιδρυματοποιημένη” αλλά να “βγαίνω” από μέσα προς τα έξω και να αντιμετωπίζω το έργο ως ένας ανυποψίαστος. Έτσι θα πράξω και για να απαντήσω εδώ. Η ευχή του Χρυσοβαλάντη που ήθελε να ενισχύσει οικονομικά το νοσοκομείο στο οποίο νοσηλεύτηκε, είναι η ευχή με τη μεγαλύτερη συμμετοχή κόσμου στην Ελλάδα και μία από τις μεγαλύτερες στον κόσμο. Ο έφηβός μας τότε σκέφτηκε να οργανώσουμε έναν φιλικό αγώνα ποδοσφαίρου μεταξύ του ΠΑΟΚ και της θρυλικής ομάδας του Euro 2004 τον οποίο παρακολούθησαν 12.000 φίλαθλοι συγκεντρώνοντας 57.000 ευρώ. Η Γεωργία, επίσης έφηβη όταν μας εκμυστηρεύτηκε την ευχή της, είχε σαν όνειρο να φτιάξει ένα ντοκιμαντέρ με θέμα την περιπέτειά της ενάντια στον καρκίνο και τίτλο «Γυάλινος Δράκος» με σκοπό να μεταδώσει θετικά μηνύματα για τον καρκίνο. Σαν τρίτη ιδιαίτερη ευχή θα αναφέρω αυτή της Τόνιας που της οποίας η μοναδική έννοια ήταν να προσφέρει εθελοντικό έργο. Μετά από μία μακριά διαδρομή δράσεων, βρέθηκε σε ένα ορφανοτροφείο αφιερώνοντας εκεί όλη την ψυχή της. Ποια ιστορία σας συγκίνησε ιδιαίτερα;Όλες. Πλέον εκπληρώνουμε περισσότερες από 320 ευχές ετησίως. Κάθε παιδί είναι μία συγκίνηση για εμάς όλους. Τις προάλλες έλαβα ένα μήνυμα στα social media από την Παναγιώτα. Στο μήνυμα μου συστηνόταν ως μαμά του Νίκου του οποίου η ευχή είχε εκπληρωθεί την πρώτη χρονιά της πανδημίας, την εποχή της απόλυτης «απαγόρευσης». Ήθελε να έρθει με τον άνδρα της στα γραφεία μας να μας επισκεφθεί. Ο Νίκος δεν είναι κοντά μας πια και ήταν το μοναχοπαίδι