Στον αστερισμό του shrinkflation τα τρόφιμα: 300 προϊόντα “μίκρυναν” από το 2010
Πόσα προϊόντα έγιναν πιο υγιεινά και σε πόσα μειώθηκε αλάτι και λιπαρά. Η ανασύνθεση τροφίμων από τη βιομηχανία και το shrinkflation Από Σοφία Εμμανουήλ Από το 2010 σε περισσότερα από 300 τρόφιμα έχει μειωθεί η μερίδα ανά συσκευασία, εκ των οποίων τα μισά υπέστησαν ανασύνθεση την τελευταία τριετία, για λόγους που κατά τη βιομηχανία έχουν να κάνουν με την υγεία των καταναλωτών, αν και τα πρόσφατα χρόνια και ειδικά κατά την πληθωριστική κρίση αυτές οι αλλαγές συνδέθηκαν και με πρακτικές που δεν συνάδουν με το συμφέρον του καταναλωτή. Για παράδειγμα, έχουν κυκλοφορήσει στην αγορά καινοτόμες συσκευασίες αναψυκτικών και σνακ με τις μισές ποσότητες προϊόντος αλλά σε τιμές χωρίς ανάλογη μείωση. Πρακτικά, ο καταναλωτής καλείται να πληρώσει περισσότερα χρήματα για να αγοράσει περισσότερες συσκευασίες αλλά την ίδια ποσότητα συνολικά. Επιπλέον, κατά την περίοδο της πληθωριστικής κρίσης παρατηρήθηκε το φαινόμενο του shrinkflation, πρακτική που έχει να κάνει με τη μείωση της ποσότητας ή του όγκου ενός προϊόντος και με διάθεσή του στην ίδια τιμή. Δεν παραβλέπεται το υψηλότερο κόστος της συσκευασίας που επωμίζεται η βιομηχανία για να διαθέσει στο ράφι νέα προϊόντα με μειωμένες μερίδες, ειδικά για προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα συστατικών που επιβαρύνουν την υγεία. Ωστόσο σε εποχές κρίσης η μείωση των μερίδων και γενικά η ανασύνθεση των τροφίμων απαιτεί καλύτερη ενημέρωση του καταναλωτή. Η ανασύνθεση των τροφίμων για τη βιομηχανία σημαίνει προϊόντα με μειωμένη περιεκτικότητα αλατιού, ζάχαρης και trans λιπαρών και βασίζεται σε παράγοντες όπως επιστημονικά δεδομένα, εθνικές συνήθειες διατροφής, καταναλωτικές τάσεις και ασφάλεια των τροφίμων. Οι νέοι κωδικοί για υγιεινά τρόφιμα και οι μειωμένες μερίδεςΣύμφωνα με την ετήσια έρευνα που διενεργεί ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ) στα μέλη του διαπιστώνεται ότι την περίοδο 2010-2013 έχει καταγραφεί ανασύνθεση σε 968 προϊόντα. Την ίδια περίοδο εισήχθησαν στην αγορά 316 νέοι κωδικοί με μικρότερη μερίδα ή μείωση υπάρχουσας μερίδας και προσφέρθηκαν υγιεινότερες επιλογές σε σχεδόν 700 νέα προϊόντα. Ειδικά την τελευταία τριετία (2021-2023) τοποθετήθηκαν στην αγορά 154 προϊόντα με μείωση μερίδας έναντι 162 την δεκαετία 2010-2020 ενώ τοποθετήθηκαν στο ράφι 206 νέα προϊόντα με πιο υγιεινές επιλογές από 479 αντίστοιχα. Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν σε εκδήλωση που διοργάνωσε ο ΣΕΒΤ χθες, στο πλαίσιο της έκθεσης Food Expo. Στην εκδήλωση αναδείχθηκε η σημασία της επεξεργασίας των τροφίμων στην ασφάλεια, στην διατροφική αξία αλλά και στη διαθεσιμότητα των προϊόντων διατροφής. Επίσης, αναφορά έγινε στη σημασία της αντικειμενικής ενημέρωσης του καταναλωτή. Όπως τόνισε η Βάσω Παπαδημητρίου, Γενική Διευθύντρια ΣΕΒΤ, η γνώση είναι το κλειδί για συνειδητές διατροφικές επιλογές. Πρόσθεσε ότι η βιομηχανία τροφίμων είναι αντιμέτωπη με μια σειρά από μεγάλες προκλήσεις, μεταξύ των οποίων ο υποσιτισμός, η παχυσαρκία, η υγιής γήρανση, η βιωσιμότητα, η υπεύθυνη διαχείριση των φυσικών πόρων και η κυκλική οικονομία, σε μια εποχή που οδηγείται στον κάδο το 1/3 των τροφίμων που παράγονται ετησίως. Επίσης σημαντικές προκλήσεις αναδύονται στον τομέα της ανακύκλωσης απορριμμάτων και συσκευασιών καθώς και στην καινοτομία. Τα καλά και κακά τρόφιμα και οι δεσμεύσεις για υπεύθυνη διαφήμισηΜε γνώμονα την ανάπτυξη προϊόντων και πρακτικών που προωθούν την καλή διατροφή και την υγεία ο ΣΕΒΤ έχει δημιουργήσει την Επιτροπή Διατροφικής Πολιτικής στην οποία συμμετέχουν βιομηχανίες τροφίμων μέλη του. Με στόχο μια ολιστική προσέγγιση της διατροφής δημιουργήθηκε ο Κώδικας Αρχών. Ο ΣΕΒΤ θεωρεί ότι δεν υπάρχουν καλά και κακά τρόφιμα και όλα τα τρόφιμα έχουν θέση σε μια ισορροπημένη διατροφή, σε συνδυασμό με την ποσότητα κατανάλωσης, την φυσική δραστηριότητα αλλά και την ενημέρωση. Αυτά ανέφερε μεταξύ άλλων η Κάτια Βαρταλίτη, Συντονίστρια Επιτροπής Διατροφικής Πολιτικής ΣΕΒΤ, Διευθύντρια Νομοθεσίας Τροφίμων & Επιστημονικών Υποθέσεων Nestle, μιλώντας για τους παράγοντες που συνδυάζονται για να οδηγήσουν στην καλή υγεία και στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Αναφέρθηκε στον Κώδικα Αρχών και ειδικότερα σε δύο βασικές αρχές του Κώδικα: την υπεύθυνη διαφήμιση μέσω ενός κώδικα αυτοδέσμευσης (ελληνικό Pledge) και την ανασύνθεση των τροφίμων. Αναφορικά με την υπεύθυνη διαφήμιση, σημειώνεται ότι το ελληνικό Pledge δημιουργήθηκε το 2022 από τον ΣΕΒΤ σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Διαφημιζομένων Ελλάδος στη βάση του ευρωπαϊκού Pledge. Στο πλαίσιο της αυτοδέσμευσης οι επιχειρήσεις καλούνται να αποκλείσουν τη διαφήμιση τροφίμων και ποτών με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη σε παιδιά κάτω των 13 ετών. Στόχος είναι η αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας και των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων καθώς και η υποστήριξη των γονέων στην προσπάθεια για πιο υγιεινή διατροφή των παιδιών. Με βάση τις αξιολογήσεις του ελληνικού Pledge διαπιστώθηκε συνολική συμμόρφωση ως προς τις διαφημίσεις στην τηλεόραση από το 98% των βιομηχανιών τροφίμων το 2022 και από το 98,1% το 2023. Πηγή: powergame.gr
Αιγυπτιακή πατάτα: Πώς η Ελλάδα έγινε κορυφαίος εισαγωγέας
Τα τελευταία δύο χρόνια η Αίγυπτος αυξάνει τις εξαγωγές πατάτας στην Ελλάδα με διψήφια ανάπτυξη και η τάση συνεχίζεται Πατάτες © Eurokinissi Από Σοφία Εμμανουήλ Το 2024 αποδείχθηκε χρονιά-ρεκόρ για τις εισαγωγές πατάτας από την Αίγυπτο, γεγονός που εδραίωσε τη θέση της Ελλάδας στην κορυφή της κατάταξης των μεγαλύτερων αγορών για το προϊόν, μαζί με τη Ρωσία, ενώ παρόμοια χαρακτηριστικά εμφανίζει η τρέχουσα εμπορική σεζόν. Αν και υπάρχει ελληνική παραγωγή, κυρίως σε Νευροκόπι και Σέρρες και λιγότερο στη Νότια Ελλάδα, μέρος της οποίας εξάγεται, οι καλλιέργειες βαίνουν μειούμενες και οι ποσότητες εξαντλούνται, με αποτέλεσμα τις αυξανόμενες ανάγκες της τοπικής αγοράς να καλύπτουν εισαγωγές από Αίγυπτο, Γαλλία και Κύπρο. Εξάλλου, το προϊόν είναι προσιτό οικονομικά για τα ελληνικά νοικοκυριά κι επιπλέον αυξάνεται η ζήτηση λόγω τουρισμού. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που επεξεργάστηκε η Incofruit το 2024, οι ελληνικές εισαγωγές πατάτας ανήλθαν σε 254.144 τόνους, συνολικής αξίας 118,2 εκατ. ευρώ, με αύξηση συγκριτικά με το 2023 5,3% σε όγκο και 12,9% σε αξία. Το μεγαλύτερο μερίδιο αντιστοιχεί στην Αίγυπτο, περίπου 154.966 τόνοι, δηλαδή πάνω από 60% του συνολικού όγκου. Ακολουθούν η Γαλλία με περίπου 43.043 τόνους και η Κύπρος με 21.904 τόνους. Η Αίγυπτος είναι στην 1η θέση των ελληνικών εισαγωγών πατάτας εδώ και πάνω από μια δεκαετία, ως αποτέλεσμα των καλών τιμών που προσφέρει, καθώς αυξάνεται η εγχώρια κατανάλωση κοντά στα 60 κιλά κατά κεφαλήν, πλησιάζοντας τη Γερμανία και την Ισπανία. Μετρώντας την εμπορική περίοδο για την πατάτα 2023/2024, παρατηρείται ότι η Αίγυπτος αυξάνει τις εξαγωγές πατάτας στην Ελλάδα με διψήφια ανάπτυξη σε σχέση με την προηγούμενη σεζόν και η τάση συνεχίζεται φέτος. Εν τω μεταξύ, η Αίγυπτος αυξάνει τις εξαγωγές πατάτας και προς άλλες χώρες, κυρίως ευρωπαϊκές, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι εξαγωγές αιγυπτιακής πατάτας υπερδιπλασιάστηκαν πέρυσι. Τα στοιχεία, πάντως, δείχνουν ότι η Ελλάδα είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος προορισμός για εξαγωγές αιγυπτιακής πατάτας, μετά τη Ρωσία. Σημειώνεται ότι συνήθως οι αποστολές αιγυπτιακής πατάτας στην Ελλάδα πραγματοποιούνται κατά το β’ εξάμηνο της περιόδου εμπορίας, όταν τα ελληνικά αποθέματα πατάτας είναι περιορισμένα, με την περίοδο αιχμής των εξαγωγών να φτάνει τον Φεβρουάριο. Η διάρκεια της ελληνικής καλλιέργειας και συγκομιδής ολοκληρώνεται φθινόπωρο. Οπότε, από Οκτώβριο-Νοέμβριο αρχίζουν οι εισαγωγές, καθώς η ελληνική πατάτα δεν θεωρείται αρκετά εμπορεύσιμη και η αγορά προκρίνει το φρέσκο προϊόν. Σε πρώτη φάση μπαίνουν στην αγορά εισαγωγές, κυρίως από τη Γαλλία, με διάρκεια μέχρι και τον Ιανουάριο, και σταδιακά αρχίζει η σεζόν των εισαγωγών αιγυπτιακής πατάτας, με διάρκεια μέχρι το τέλος της άνοιξης περίπου. Η ελληνική παραγωγή, πέρα από τις ποσότητες που εξάγονται, δεν είναι σε θέση να καλύψει τη ζήτηση σε αυτές τις περιόδους, παρά το γεγονός ότι εξακολουθούν να βγαίνουν στην αγορά κάποιες μικρές ποσότητες από Θήβα, Αμαλιάδα κ.λπ. Πρόκειται όμως για περιοχές όπου οι καλλιέργειες φθίνουν, ενώ λίγες ποσότητες απομένουν στην αγορά από τις καλλιεργητικές περιοχές της Νότιας Ελλάδας. Σήμερα φθίνουν οι εισαγωγές από την Κύπρο και είναι σε εξέλιξη η σεζόν των εισαγωγών αιγυπτιακής πατάτας, για την οποία έχει αρχίσει η περίοδος συγκομιδής εδώ και λίγο διάστημα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις από εταιρείες εκτελωνισμού, από την αρχή του έτους έχουν μπει στη χώρα πάνω από 600 containers, δηλαδή περίπου 15.000 τόνοι. Η ζήτηση από το λιανεμπόριο καθορίζει τις τιμές της πατάταςΘα πρέπει να σημειωθεί ότι οι τάσεις αυτές εξαρτώνται εν πολλοίς από τη ζήτηση. Εξάλλου, το λιανεμπόριο είναι αυτό που καθορίζει και τις τιμές. Για παράδειγμα, το ελληνικό προϊόν φεύγει από τον παραγωγό σε τιμές που κυμαίνονται, ανάλογα με την ποιότητα, μεταξύ 40 και 50 λεπτά το κιλό. Αν υποθέσουμε ότι ο Αιγύπτιος παραγωγός δίνει το προϊόν του στα 40 λεπτά, αυτό φτάνει στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας στα 42 ευρώ, αλλά επιβαρύνεται με άλλα 13-15 λεπτά έξοδα μέχρι να φτάσει στο λιμάνι του Πειραιά και να περάσει από τις προβλεπόμενες διαδικασίες, ελέγχους, εκτελωνισμό, εσωτερικές μεταφορές κ.ο.κ. Δηλαδή το προϊόν φτάνει στον χονδρέμπορο στα 57 λεπτά το κιλό και από κει και πέρα είναι θέμα της ζήτησης της αγοράς και του λιανέμπορου σε ποια τιμή θα το συναντήσει ο καταναλωτής στο ράφι. Σήμερα στα σούπερ μάρκετ τις πιο υψηλές τιμές έχουν οι πατάτες Νάξου ΠΓΕ, λόγω της ποιότητάς τους και της περιορισμένης παραγωγής (πάνω από 2 ευρώ στις περισσότερες αλυσίδες σούπερ μάρκετ), καθώς και οι πατάτες Κύπρου συσκευασμένες (στα 1,84 με 1,85 ευρώ το κιλό), επειδή είναι πιο φρέσκιες από τις πατάτες Κάτω Νευροκοπίου ΠΓΕ (στα 1,60 με 1,70 ευρώ το κιλό). Υπάρχουν βέβαια και οι χύμα πατάτες Κύπρου κάτω από 1 ευρώ το κιλό. Οι προκλήσεις για τους παραγωγούς πατάταςΟι τιμές υπερδιπλασιάζονται για το προϊόν μέχρι να φτάσει στο ράφι και οι παραγωγοί στρέφονται στις λαϊκές αγορές για καλύτερα έσοδα, ενώ κάθε χρόνο μειώνονται οι καλλιεργούμενες εκτάσεις. Όπως σημειώνουν στο powergame.gr παράγοντες της αγοράς, αν και υπάρχει μηχανισμός ασφάλισης του εισοδήματος των κοινοτικών παραγωγών, μέσω των τιμών εισόδου στα οπωροκηπευτικά και της πρόβλεψης για πρόσθετο δασμό σε προϊόντα των οποίων η τιμή εισαγωγής είναι χαμηλότερη από την τιμή εισόδου, αυτό δεν εφαρμόζεται στην πράξη. Έτσι οι Έλληνες παραγωγοί θεωρούν ότι δεν προστατεύεται ο ανταγωνισμός, με αποτέλεσμα την εγκατάλειψη καλλιεργειών. Ένα άλλο θέμα που είναι υπό συζήτηση αφορά το αν τηρούνται οι αυστηρές προδιαγραφές της καλλιέργειας με βάση το ευρωπαϊκό πλαίσιο και αν γίνονται οι απαιτούμενοι έλεγχοι στα σημεία εισόδου. Θεωρητικά οι προδιαγραφές και τα πρωτόκολλα τηρούνται. Αφενός η Αίγυπτος δεν θέλει να χάσει την ευρωπαϊκή αγορά και φέρεται να έχει εντατικοποιήσει τους ελέγχους πριν από την αποστολή των προϊόντων και αφετέρου η Ελλάδα κάνει δειγματοληπτικούς ελέγχους. Τα στελέχη των αρμόδιων υπηρεσιών ελέγχουν μακροσκοπικά τα φορτία, βγάζουν από τα containers παλέτες και παίρνουν δείγματα. Αυτά που θεωρούν ύποπτα τα προωθούν για έλεγχο στα αρμόδια εργαστήρια για να επιβεβαιώσουν τυχόν μικρόβια, φυτοφάρμακα κ.ο.κ. Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι πέρυσι πολλές αποστολές αιγυπτιακής πατάτας απορρίφθηκαν για εισαγωγή στην Ελλάδα, καθώς εντοπίστηκαν σε δείγματα βακτήρια καραντίνας, ενώ πριν από λίγες εβδομάδες εμφανίστηκαν κάποια ύποπτα φορτία και απορρίφθηκαν, γεγονός που σύμφωνα με πληροφορίες έχει ενεργοποιήσει τα αντανακλαστικά των αρμόδιων αρχών για εντατικοποίηση των ελέγχων. Πηγή: powergame.gr
Τα ψιλά γράμματα του σχεδίου της Λάιεν για την άμυνα της Ευρώπης – Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν / Πηγή Φωτογραφίας: Getty Images Από τη Δήμητρα Καδδά Η Ελλάδα αποφάσισε να ενταχθεί (και πάσχισε μία περίοδο να παραμείνει) στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα, όχι μόνο για οικονομικούς λόγους (δηλαδή, για την ενιαία αγορά και για την πρόσδεση σε ένα κοινό νόμισμα που θα έφερνε σταθερότητα, ανάπτυξη και ευημερία), αλλά και για προφανείς γεωπολιτικούς λόγους. Για τους ίδιους λόγους που δεκαετίες τώρα η χώρα μας, επιδίδεται ετησίως (και ανεξαρτήτως κρίσεων, λιτότητας, υστέρησης σε όρους πραγματικής σύγκλισης και άλλων δεινών) σε υπέρογκες αμυντικές δαπάνες. Ο λόγος για δαπάνες που είναι σε μεγάλο βαθμό λειτουργικές, αλλά και επενδυτικές (με την έννοια, όμως, όχι της παραγωγής, αλλά των εισαγωγών αμυντικού υλικού). Οι προβλέψεις αμυντικών δαπανών για το 2025 σύμφωνα με τον Ελληνικό Προϋπολογισμό είναι 6,06 δισ. ευρώ και περιλαμβάνουν την κάλυψη των αμοιβών του ένστολου προσωπικού και άλλων λειτουργικών δαπανών, αλλά και 2,5 δισ. ευρώ για το κόστος υλοποίησης εξοπλιστικών προγραμμάτων. Οι εν λόγω δαπάνες, λοιπόν, ξεπερνούν το 2,5% του ΑΕΠ και είναι οι πιο υψηλές στην Ευρώπη. Αν προστεθούν και οι συντάξεις του προσωπικού αξίας 1 δισ. ευρώ περίπου, τότε ξεπερνούν το 3% του ΑΕΠ, είναι δηλαδή, πολύ πιο πάνω από το στόχο του 2% του ΑΕΠ που θέτει το ΝΑΤΟ και δεν «πιάνει» η Ευρώπη στο σύνολό της. Η πρόεδρος της Επιτροπής ανακοίνωσε ένα πλαίσιο παρεμβάσεων για να ενισχυθεί η χρηματοδότηση της άμυνας στην Ευρώπη, αφήνοντας πολλά προς διευκρίνιση. Είναι εφικτή, ωστόσο, μία πρώτη ματιά για το τι είναι στο τραπέζι και για το τι σημαίνει ειδικά για τις ανάγκες της Ελλάδας. Δηλαδή, για ένα μικρό κράτος με πολύ μεγάλους αμυντικούς κινδύνους (και εξίσου μεγάλες ανάγκες) και με ένα πολύ αυστηρό δημοσιονομικό πλαίσιο λόγω του (υψηλότατου ακόμη) χρέους που πρέπει να μειωθεί και παρακολουθούν στενά οι αγορές (με επόμενη αξιολόγηση την Παρασκευή από την DBRS). Το πιο βασικό εύρημα είναι το τι δεν είναι διαθέσιμο στο «τραπέζι» των συζητήσεων και θα ωφελούσε πολύ την Ελλάδα αν υπήρχε (όπως και κάθε υπερχρεωμένο κράτος): δεν μιλά κανείς για νέο κοινό δανεισμό της ΕΕ ή για όποια άλλη κοινή πρωτοβουλία που δεν θα «χτυπά» στο χρέος. Δυστυχώς, κάτι τέτοιο δεν υπάρχει. Η ρήτραΑς ξεκινήσουμε από την πρόταση που είναι σχετικά πιο ξεκάθαρη (γιατί ήδη προβλέπεται από τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες): τις ρήτρες διαφυγής. Το Άρθρο 25 των νέων δημοσιονομικών κανόνων (Κανονισμός 2024/1263) προβλέπει τη Γενική ρήτρα διαφυγής για όλα τα κράτη (για την οποία δεν έχει γίνει κανένας λόγος) και το Άρθρο 26 τις Εθνικές ρήτρες διαφυγής για τις οποίες… ετοιμαζόμαστε. Ορίζεται πως οι Εθνικές Ρήτρες επιτρέπουν σε κράτος μέλος να αποκλίνει από την πορεία των καθαρών δαπανών «όταν εξαιρετικές περιστάσεις οι οποίες εκφεύγουν του ελέγχου του κράτους – μέλους έχουν σημαντική επίπτωση στα δημόσια οικονομικά του» και αν «η εν λόγω απόκλιση δεν θέτει σε κίνδυνο τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών». Άρα, αυτές οι ρήτρες ενεργοποιούνται ανά κράτος και ανάλογα με την κατάστασή του. Η Πρόεδρος διευκρίνισε προς το παρόν μόνο πως θα προταθεί η ενεργοποίησή τους «με συντονισμένο τρόπο» που θα οδηγήσει τα κράτη μέλη να αυξήσουν «κατά μέσο όρο» τις αμυντικές δαπάνες κατά 1,5% του ΑΕΠ τους με όφελος 650 δισ. ευρώ σε περίοδο 4 ετών. Η Κομισιόν, λοιπόν, ανακοίνωσε την πρόθεση ενεργοποίησής της «εθνικής ρήτρας διαφυγής» με πολλά θολά σημεία, αλλά και με ένα δεδομένο: το όποιο περιθώριο θα δοθεί, θα συνδέεται μόνο με την αύξηση των δαπανών, αλλά αν αυτή η ελαστικότητα οδηγήσει το κράτος σε επιπλέον δαπάνες, αυτές θα προσμετρώνται κανονικά στο χρέος, όπως έγινε και τον καιρό της πανδημίας. Υπάρχει μία επιπλέον διαφορά σε σχέση με την πανδημία και με την τότε γενική ρήτρα διαφυγής: οι δημοσιονομικοί κανόνες είναι διαφορετικοί τώρα. Εν αντιθέσει, λοιπόν, με την πανδημία, η εξαίρεση που δημιουργεί τώρα η ρήτρα διαφυγής δεν αφορά στη δαπάνη, αλλά στην αύξησή της. Και αυτό γιατί δεν κρίνεται το κράτος από τα πρωτογενή πλεονάσματα/ελλείμματα, αλλά από το νέο δείκτη «κλειδί» της ετήσιας ανόδου των καθαρών πρωτογενών δαπανών. Με άλλα λόγια, αν η Ελλάδα αποκτήσει το δικαίωμα της εθνικής ρήτρας διαφυγής, θα μπορεί να εξαιρέσει τα ποσά των ετήσιων μεταβολών των αμυντικών δαπανών. Για τι ποσά μιλάμε; Οι φυσικές παραλαβές εξοπλιστικών προγραμμάτων στην Ελλάδα θα αυξηθούν κατά 860 εκατ. ευρώ το 2025, κατά επιπλέον 480 εκατ. ευρώ το 2026 και κατά επιπλέον 160 εκατ. ευρώ το 2027 σύμφωνα με το ΥΠΕΘΟ και θα μείνουν σταθερές το 2028. Αυτά είναι τα «λεφτά» που μπορεί να «κερδίσουμε» αν η συμφωνία για το πώς θα γίνει η ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής έχει αίσιο αποτέλεσμα για την Ελλάδα. Ακόμη, πάντως, το αποτέλεσμα δεν μπορούμε να το ξέρουμε, αφού υπάρχει μεν το πλαίσιο των ανακοινώσεων, αλλά με πολλά ερωτήματα και πολλά σενάρια που έρχονται στη δημοσιότητα για το τι επιθυμούν τα κράτη της Ευρώπης. Ακούμε, λοιπόν, για αναδόμηση των συμμαχιών ανά την ΕΕ από τον «κλασικό» Βορρά – Νότο σε έναν νέο άξονα ανάμεσα σε κράτη όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και η Ελλάδα (!) που θέλουν να δοθεί το περιθώριο μόνο σε όσους δίνουν ήδη πολλά για άμυνα και σε κράτη που θέλουν δημοσιονομική ευελιξία μόνο για όσους δίνουν λίγα (πχ η Ιταλία και η Ισπανία). Ακούγεται και για καθολική εφαρμογή της ρήτρας για όλα τα κράτη, αλλά με πιο αυστηρούς όρους/δημοσιονομικούς περιορισμούς για όσα έχουν υψηλό χρέος. Ή για παρέμβαση που θα αλλάζει και τον κανόνα που αποφασίσθηκε το 2024 για να «βολεύει» ισχυρές χώρες όπως η Γαλλία που δεν θέλουν εξαίρεση μόνο για την ετήσια μεταβολή των δαπανών, αλλά για όλη την επιπλέον δαπάνη (κάτι που είναι επωφελές και για την Ελλάδα). Προφανώς, η ασάφεια είναι μέρος της προσπάθειας για πολιτικό συμβιβασμό, έναν συμβιβασμό που επιχειρείται να έρθει πολύ γρήγορα. Να σημειωθεί πως το ποσό που θα προκύψει από μία πιθανή εξαίρεση αύξησης των αμυντικών δαπανών από τον σχετικό στόχο, θα μπορεί να το διαθέσει η χώρα για νέες αμυντικές δαπάνες ή για μία άλλη παρέμβαση που θα εγκριθεί ως αναγκαία και σκόπιμη για να καλύψει σοβαρές ανάγκες. Για παράδειγμα, να καλύψει ανάγκες για κρίσιμες κοινωνικές υποδομές όπως είναι τα νοσοκομεία και η στέγαση ή για την ενίσχυση κρίσιμων κοινωνικών πεδίων (πχ με μία
Ενοίκια και εστιατόρια τροφοδοτούν τον πληθωρισμό – Κίνδυνος για νέες αυξήσεις στα τρόφιμα
Από τον Κώστα Κετσιετζή Οι υπηρεσίες είναι αυτές που διατηρούν υψηλά τον πληθωρισμό καθώς τα ενοίκια, τα καφέ και τα εστιατόρια έχουν πάρει την σκυτάλη των ανατιμήσεων από τα τρόφιμα τους τελευταίους μήνες. Όμως η εικόνα αυτή μπορεί να αλλάξει και πάλι καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να δούμε νέα κλιμάκωση των τιμών στα αγαθά αν ακριβύνει και άλλο το φυσικό αέριο ή αν ενταθεί το κύμα δασμών που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ. Όπως αναφέρει ανάλυση της Eurobank, μετά την αποκλιμάκωσή του από τα υψηλά 30ετιας τον Σεπτέμβριο του 2022, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα τους τελευταίους 17 μήνες κινείται γύρω από έναν μέσο όρο της τάξης του 3,1% όταν στην Ευρωζώνη στο 2,4%. Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Eurostat, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός τον Φεβρουάριο στη χώρα μας διαμορφώθηκε στο 3%. Από το δεύτερο εξάμηνο του 2024 ο πληθωρισμός στα αγαθά κινείται κατά μέσο όρο καθοδικά, ενώ ο αντίστοιχος στις υπηρεσίες ανοδικά. Αναλυτικά, ο πληθωρισμός στα αγαθά, από 2,7% τον Απρίλιο του 2024 διαμορφώθηκε στο 1% τον Ιανουάριο του 2025, ενώ αντιθέτως ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες, από 3,4% ανήλθε στο 5,6%. Συνεπώς, ο τομέας των υπηρεσιών συγκρατεί προς το παρόν την περαιτέρω αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στην Ελλάδα, όπως εξάλλου και στην Ευρωζώνη. Ποιες κατηγορίες υπηρεσιών οδήγησαν στην επιτάχυνση του πληθωρισμού του γενικού δείκτη τιμών των υπηρεσιών;Σε ό,τι αφορά τα αγαθά, καθοριστικό ρόλο έχει παίξει η μείωση του πληθωρισμού των τροφίμων, με την τελευταία παρατήρηση να διαμορφώνεται στο -0,5%. Στην αντίθετη κατεύθυνση κινείται ο πληθωρισμός στην κατηγορία του ηλεκτρικού, αερίου και άλλων καυσίμων λαμβάνοντας ξανά θετικές τιμές (4,3% τον Ιανουάριο). Σε ό,τι αφορά τις υπηρεσίες, από τις αρχές του 2024 καταγράφεται επιτάχυνση του πληθωρισμού στις κατηγορίες των ενοικίων και των ξενοδοχείων-καφέ-εστιατορίων με την ετήσια άνοδο τιμών να διαμορφώνεται στο 9,2% και 7,1% αντίστοιχα τον Ιανουάριο. Η εν λόγω εξέλιξη συνδέεται με την αύξηση της ζήτησης ακινήτων λόγω τουρισμού και λόγω επενδυτικών σκοπών σε συνδυασμό με τη χαμηλή προσφορά ακινήτων και τα αυξημένα κόστη κατασκευής. Αυτό αποτυπώνεται και στις τιμές των διαμερισμάτων με τον σχετικό δείκτη να υπολείπεται μόλις κατά 1,3% σε σχέση με τα προς κρίσης χρέους επίπεδα. Επιπρόσθετα, τα ξενοδοχεία-καφέ-εστιατόρια αποτελούν κλάδο εντάσεως εργασίας με αποτέλεσμα το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών να επηρεάζεται σημαντικά από την άνοδο των μισθών (π.χ. λόγω της στενότητας της αγοράς εργασίας στα τουριστικά επαγγέλματα). Πηγή: insider.gr
Σούπερ μάρκετ: Σαρωτικές αλλαγές στο ράφι – Στοπ στις παραπλανητικές προσφορές
Τι αλλάζει στις προσφορές των σούπερ μάρκετ 1+1 δώρο, πολυσυσκευασίες και stickers – Οι εξαιρέσεις και τι θα συμβεί με τις κάρτες πιστότητας – Παραδείγματα Ρεπορτάζ: Ξανθή Γούναρη Η εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας για τις παραπλανητικές εκπτώσεις και προσφορές φέρνει σαρωτικές αλλαγές στα ράφια και στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ, με τις αστραφτερές ταμπέλες τύπου «-50% έκπτωση», «-3 ευρώ», «1+1 δώρο», «2 στην τιμή του 1», «αγοράστε 3 πληρώστε 2» σταδιακά να εξαφανίζονται. Από την Πέμπτη 6 Μαρτίου, όταν θα ανακοινωθεί ο εμπλουτισμένος Κώδικας Δεοντολογίας από το υπουργείο Ανάπτυξης, στον οποίο θα προστεθούν νέες περιπτώσεις παραβάσεων της καταναλωτικής νομοθεσίας και παραδείγματα που αφορούν στις παραπλανητικές εκπτώσεις και προσφορές και ουσιαστικά από τη Δευτέρα 17 Μαρτίου όταν θα ολοκληρωθεί το δεκαήμερο εξοικείωσης της αγοράς, όλες οι προωθητικές ενέργειες στα σούπερ μάρκετ θα πρέπει να αποδεικνύονται μέχρι τελευταίου λεπτού του ευρώ. Ο στόχος σύμφωνα με το υπουργείο Ανάπτυξης είναι ο καταναλωτής να ξεχωρίζει άμεσα τις πλασματικές εκπτώσεις και προσφορές ώστε να κάνει συμφέρουσες αγοραστικές επιλογές. Ο κανόνας των 30 ημερώνΓια να «αποκαλυφθούν» οι πραγματικές τιμές με βάση τον νέο Κώδικα Δεοντολογίας απαιτείται, μεταξύ άλλων, οι προσφορές να παρουσιάζουν τη χαμηλότερη τιμή των τελευταίων 30 ημερών, ενώ κάθε προσφορά, για παράδειγμα, με σήμανση «-30%», πρέπει να τεκμηριώνεται ως πραγματική έκπτωση σε σχέση με την τιμή που ίσχυε τις προηγούμενες 30 ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι θα είναι υποχρεωτική η αναγραφή της τιμής αναφοράς, πάνω στην οποία βασίζεται η έκπτωση. Για παράδειγμα, το προϊόν διατίθεται: Για το χρονικό διάστημα 1-31/8, στην τιμή των 10 ευρώ. Για το χρονικό διάστημα 1-25/9 με έκπτωση, στην τιμή των 8 ευρώ από 10 ευρώ. Στις 26/9 χωρίς έκπτωση, στην τιμή των 10 ευρώ. Για το χρονικό διάστημα 27/9-20/10, στην τιμή των 8 ευρώ. Η τιμή αναφοράς κατά το χρονικό διάστημα 27/9-20/10 θα είναι η χαμηλότερη των τελευταίων 30 ημερών, δηλαδή 8 ευρώ, τιμή που ίσχυε για το χρονικό διάστημα 1-25/9. Συνεπώς, κατά το χρονικό διάστημα 27/9-20/10 θα αναφέρεται ότι η τιμή του προϊόντος είναι 8 ευρώ, αλλά δεν θα υπάρχει ανακοίνωση μείωσης της τιμής για το προϊόν, ούτε θα δίνεται στον καταναλωτή, με οποιονδήποτε τρόπο, η εντύπωση μειωμένης τιμής. Συνεπώς, όταν γίνονται αυξομειώσεις στην τιμή των προϊόντων, η τιμή αναφοράς για κάθε ημέρα, βάσει της οποίας θα υπολογίζεται η έκπτωση, είναι η χαμηλότερη των τελευταίων 30 ημερών πριν την εφαρμογή της μείωσης της τιμής. Οι εξαιρέσειςΥπάρχουν όμως και προϊόντα που εξαιρούνται από τις διατάξεις για την ανακοίνωση μείωσης της τιμής. Συγκεκριμένα ο κανόνας των 30 ημερών δεν εφαρμόζεται για νωπά και ευαλλοίωτα γεωργικά προϊόντα και τρόφιμα τα οποία, από τη φύση τους ή στο στάδιο της μεταποίησης, ενδέχεται να καταστούν ακατάλληλα προς πώληση εντός 30 ημερών από τη συγκομιδή, την παραγωγή ή τη μεταποίηση. Στα ανωτέρω περιλαμβάνονται φρούτα, λαχανικά, καρποί με κέλυφος, κρέατα, γάλα νωπό ή παστεριωμένο, βασιλικός πολτός, αλιεύματα, αυγά, σαλιγκάρια, τυριά, γιαούρτι και αλλαντικά. Σε προϊόντα που μπορούν να καταναλωθούν και μετά τις 30 ημέρες από την παραγωγή τους, π.χ. συσκευασμένοι χυμοί ή γάλατα μακράς διαρκείας, εφαρμόζονται κανονικά οι διατάξεις για την ανακοίνωση μείωσης της τιμής. Τα δώρα και τα «δώρα»Πέρα από τον «κανόνα των 30 ημερών» μέσω της εφαρμογής του Κώδικα Δεοντολογίας θα είναι ξεκάθαρο τι ισχύει για τις ποσοτικές εκπτώσεις, όπως για παράδειγμα 1+1 δώρο, 2+1 δώρο, 5+1 δώρο κ.λπ. Δηλαδή πότε είναι παραπλανητικές και πότε όχι, καθώς ο καταναλωτής θα πρέπει να αντιλαμβάνεται άμεσα την πραγματική αξία του δώρου. Δηλαδή να υπάρχει πραγματικά δώρο και όχι ένα πλασματικό δώρο. Φερ’ ειπείν έχουμε ένα προϊόν που πωλείται μεμονωμένα στην τιμή του 1 ευρώ με έκπτωση 50%, κάτι που σημαίνει ότι η αρχική τιμή είναι 2 ευρώ. Πιο κάτω το ίδιο προϊόν πωλείται στη μορφή 1+1 δώρο στα 2 ευρώ, με την εν λόγω τιμή όμως να προκύπτει από την αρχική τιμή, δηλαδή τα 2 ευρώ, άρα στην πραγματικότητα δεν υπάρχει δώρο! Τα dos και don’ts στις πολυσυσκευασίες προσφορώνΟι πολυσυσκευασίες προσφορών (π.χ. 2+1 δώρο, 5+1 δώρο κ.λπ.) επιτρέπονται εφόσον υπάρχει στο ράφι του συγκεκριμένου καταστήματος το μεμονωμένο τεμάχιο του εκάστοτε προϊόντος, που πωλείται χωρίς προώθηση σε επαρκή αποθέματα. Με την ταυτόχρονη παρουσία των δύο προϊόντων στο ράφι εξασφαλίζεται ότι δεν παραπλανάται ο καταναλωτής ως προς την τιμή πώλησης του προϊόντος. Ωστόσο για πολυσυσκευασίες με προσφορές που ισχύουν για συγκεκριμένο μικρό χρονικό διάστημα, δηλαδή έως 60 ημέρες, δεν χρειάζεται να υπάρχει και το μεμονωμένο προϊόν στο ράφι, αρκεί η συνηθισμένη τιμή πώλησης του προϊόντος, εκτός της περιόδου προσφοράς, να είναι αυτή την οποία επικαλείται ο έμπορος στην προσφορά. Εφόσον όμως η πολιτική προώθησης του «1+1» ή «2+1» υφίσταται για περισσότερο από δύο μήνες (σύμφωνα με πληροφορίες μπορεί το χρονικό όριο να φτάσει στους τρεις μήνες), δεν συνιστά πλέον προσφορά, αλλά διαμόρφωση νέας τιμής προϊόντος. Στην περίπτωση αυτή το «1+1» συνιστά νέο κωδικό προϊόντος που περιλαμβάνει δυο προϊόντα μαζί. Μπορεί ένα προϊόν να βρίσκεται με μόνιμη έκπτωση;Επίσης εάν ένα προϊόν είναι μονίμως σε έκπτωση, π.χ. σε συσκευασία 1+1 δώρο, προφανώς και είναι παραπλανητική η προσφορά, αφού δεν πωλείται ποτέ μόνο του και άρα η αρχική τιμή κινείται στην ουσία στη σφαίρα της φαντασίας. Κι αυτό γιατί η τιμή από την οποία γίνεται επίκληση μείωσης της τιμής δεν συνιστά στην πραγματικότητα τη συνήθη τιμή πώλησης του προϊόντος. Μια τέτοια πρακτική έχει υιοθετηθεί στις κατηγορίες των καλλυντικών, των ειδών προσωπικής φροντίδας (αφρόλουτρα, σαμπουάν κ.ά.), των καθαριστικών και γενικότερα των προϊόντων νοικοκυριού κ.λπ. Ωστόσο υπάρχουν και κάποια τρόφιμα που επίσης ήταν για χρόνια σε μόνιμη έκπτωση, όπως π.χ. τα γιαούρτια. Υπό αυτό το πρίσμα ο λιανέμπορος θα πρέπει να φροντίσει ώστε να επικοινωνείται ως τιμή αναφοράς η χαμηλότερη τιμή των τελευταίων 30 ημερών (ή η αρχική τιμή σε περίπτωση διαδοχικών μειώσεων σε διάστημα μέχρι 60 ημέρες) που ίσχυε για το προϊόν στο συγκεκριμένο κατάστημα και η τελική τιμή να διαμορφώνεται σύμφωνα με τη δηλούμενη μείωση επί της εν λόγω τιμής. Η παραπλάνηση μέσω της προτεινόμενης λιανικής τιμήςΜια άλλη αθέμιτη εμπορική πρακτική είναι η αναφορά στην προτεινόμενη λιανική τιμή ή στην τιμή του τιμοκαταλόγου, που όμως δεν είναι ειλικρινής, καθώς το προϊόν δεν έχει πωληθεί ποτέ σ’ αυτήν την τιμή. Ας πούμε ότι μια οδοντόκρεμα έχει προτεινόμενη λιανική τιμή 5 ευρώ